Chinees op Dordts gymnasium

Het Johan de Witt-Gymnasium in Dordrecht bestaat vandaag 750 jaar. De rector van het oudste gymnasium van Nederland bereidt zich voor op Chinese taallessen.

Het Erasmiaans Gymnasium in Rotterdam heeft net uitbundig feestgevierd. Kleine nerds, verkleed als jonge lords, stalen de show op de voorpagina van deze krant. Een bestaan van 675 jaar rechtvaardigt ook veel kabaal, maar als het om anciënniteit gaat, dan mag het Johan de Witt-Gymnasium in Dordrecht veel harder trompetteren. Vandaag bestaat het 750 jaar, en daarmee is het het oudste gymnasium van Nederland. De school zal het weten ook: feestdictees en feestdebatten, morgen een schooluitvoering van de musical Fame, vrijdag is het opnieuw pret, en zaterdag zullen zo'n achthonderd verzamelde oud-leerlingen elkaar wijsmaken dat ze geen spat veranderd zijn.

Het Johan de Witt-Gymnasium, genoemd naar zijn oud-leerling die als raadspensionaris door het 17de-eeuws gepeupel in Den Haag werd vermoord, is vermoedelijk nóg ouder dan 750 jaar. Dat schrijven althans twee academici, afgedaald tot op de bodem van de archieven, in het net verschenen jubileumboek Minerva Dordracena. Ze vonden een 13de-eeuws lijstje met pastoorsnamen terug en recentelijk ook nog stukken tufsteen in de Grote Kerk van Dordt, de kerk met 's lands mooiste kerkkoorbankjes. En daarom mag worden aangenomen dat graaf Floris V, die in 1290 officieel het privilege van scholasterie aan Dordt verstrekte, toen allang wist met een degelijk, 11de-eeuws instituut in zee te gaan.

Op die toenmalige parochieschool, een vereenvoudigde kloosterschool, leerde je als hoofdvak Latijnse Ave Maria's en psalmen te zingen. Het leren lezen kwam pas later, op de kloosterschool waar nonnen en monniken werden opgeleid. In de 15de eeuw bond dit schooltype de strijd aan met de particuliere `bijscholen'. Vergeefs, omdat ouders toen al donders goed beseften dat hun zonen – meisjes werden dom gehouden – het in de handel niet ver zouden schoppen met koorknapenzangkunst als intellectuele bagage.

Met de eeuwenlange geschiedenis van dit openbaar gymnasium, nu statig gehuisvest in een oase van Dordts stadsgroen, is de huidige rector nog niet helemaal vertrouwd, want Bart Muller (55) trad vorig jaar pas aan. Samen met een afvaardiging van de ruim zeshonderd leerlingen en 38 docenten zijn 21ste-eeuwse `normen, waarden en regels' opgesteld, een zich gedragen in plaats van gedogen: respect voor anderen, voor andermans mening; afspraken nakomen, geen discriminatie, pesterijen of mobieltjes in de les en de school schoonhouden graag.

Muller: ,,Er was hier sprake van veel ideeënrijkdom, maar weinig sturing. Nu is die sturing en structuur er wél. Ik ben daarin een progressief man: te laat komen betekent de volgende dag een half uur eerder aanwezig zijn. Sommige ouders zijn blij dat hun kinderen weer vroeg uit bed stappen. En van de docenten wordt verwacht dat ze diezelfde waarden en normen uitdragen, ook in hun kleding. Een leraar is geen maatje van een leerling. Hij geeft de grenzen aan waar de leerling naar op zoek is. Verder hecht ik vooral aan de zorgzaamheid die de staf hier toont, en die ik zelf als gymnasiumleerling moest missen.''

Niks bijzonders, die zorgzaamheid, zo blijkt uit een 18de-eeuws voorschrift van het schoolbestuur: `Laten leraren zich als vaders opstellen. Zij behoren er zich met al wat in hun vermogen ligt [..] voor in te zetten dat uit de lachende gezichten van de jongelui (de beschaafde in elk geval), uit hun open blik en uit hun bereidheid te leren en te luisteren blijkt, (a) dat zij zelf ervan overtuigd zijn, hoe innig ze door de leerkrachten worden liefgehad en hoezeer alles in hun belang gebeurt, en (b) dat de leerkrachten op hun beurt door hen in het hart worden gedragen.'

Hoewel Dordrecht een uitgebreide Turkse en Marokkaanse gemeenschap kent van bijna 8.000 zielen, telt het jubilerende gym maar één procent allochtonen, ,,en daarbij reken ik ook leerlingen van Russische origine'', aldus Muller. ,,Vermoedelijk ligt dat lage percentage allochtonen aan de onbekendheid met onze school. Aan het idee dat het gym er is voor `andersoortige' kinderen. En aan het feit dat deze school geen binding heeft met een atheneum, havo of vmbo om leerlingen, indien nodig, een stapje terug te laten doen.''

Alle ups en downs van de voormalige Latijnse school zijn nu tot in de finesses geboekstaafd. Hoe overheden zich met van alles bemoeiden, hoe de pest toesloeg, hoe vaak ouders zich beklaagden, hoe keer op keer het voortbestaan werd bedreigd. Die dreiging is er in Dordt weer – een beetje althans –, want het gym moet door natuurlijk verloop zijn docentenstaf inkrimpen. Maar op zijn feestrede zal Muller blijmoedig vooruitkijken naar de volgende 750 jaar. Hij voorspelt veel lessen in het Chinees, want niet Amerika maar China zal op deze wereld de dienst gaan uitmaken.