Verzet tegen verkrachting in Zuid-Afrika

Verkrachting in Zuid-Afrika, elke tien seconden één. Dat zijn er omgerekend 8.640 per dag, ruim 3 miljoen per jaar. (Op een totale bevolking van 40 miljoen). Zouden die getallen kloppen? Het is bijna onvoorstelbaar.

Vast staat wel dat het een probleem van enorme omvang is, met jonge zwarte en `gekleurde' mannen als belangrijkste daders. Dit is een feitelijke constatering, waarover in Zuid-Afrika geen discussie bestaat. Belangrijkste vragen zijn uiteraard: waarom doen ze het en hoe kan het worden opgelost?

In de documentaire Real men don't rape doet men een poging daar een antwoord op te vinden. Dat is voorwaar niet eenvoudig, maar de makers komen er in een aantal gevallen dicht bij. Factoren als de armoedige levensomstandigheden (niets te doen behalve seks) en macho-gedrag spelen een rol. Enkele stoere knapen leggen precies uit hoe het zit: als een meisje niet al te hard nee zegt, bedoelt ze ja en mag ze worden gepakt. Moet, want daarmee bewijs je je mannelijkheid: real men rape.

Het gruwelijkst - onderbelicht in het programma - zijn de verkrachtingen van jonge meisjes. De verklaring die de daders geven is dat ze dan van hun hiv-besmetting afkomen. Een (zwarte) Zuid-Afrikaanse rechter veroordeelde een zwarte man hiervoor enkele jaren geleden tot levenslang.

Het sterkst zijn de beelden van groepsgesprekken, een met veel succes gebruikte therapie in Zuid-Afrika. ,,Vond je het lekker'', vraagt de ene jonge verkrachter aan de andere. ,,Ja'', antwoordt deze. Dit is misschien wel des poedels kern: de jongeren zijn opgegroeid in een sfeer van armoede, geweld, gezinsontwrichting en frustratie; seks als een vrijwillige daad van twee mensen hoort daar niet bij. Seks eis je met geweld op en is op die manier lekker.

De film belicht ook oplossingen, zwarte mannen die met een tegenbeweging zijn gekomen: `Echte mannen verkrachten niet'. Het is een sympathiek initiatief, met demonstraties en toneel, maar zal het werken? De getoonde levensechte verkrachtingsscènes, gespeeld voor een publiek van jongens vanaf een jaar of 10, sorteerde nauwelijks effect. Integendeel, de jongens moesten er heel hard om lachen. En kregen ze naderhand ook nog uitleg? We zien het niet.

De vraag blijft of therapie, bewustmaking en dergelijke zullen leiden tot een uitweg. Het lijkt van niet, want het leven in menig township zit in een vicieuze cirkel (geen werk geen geld frustratie verkrachting sociale ontwrichting geen werk) die moeilijk kan worden doorbroken.

Tegenlicht: Real men don't rape. Ned 3. 20.55-21.50u.