Mabels contacten

De geschiedenis heeft het meer dan eens bewezen: het koningshuis is op zijn kwetsbaarst als de schoonfamilie een factor gaat worden. Minister-president Balkenende is nog maar net bekomen van de affaire-Margarita of er dient zich in de persoon van de verloofde van prins Johan Friso, Mabel Wisse Smit, een nieuwe kwestie aan.

Kon de openbare klaagzang van prinses Margarita en haar echtgenoot De Roy van Zuydewijn nog geplaatst worden in de categorie `koninklijk randgebeuren', allerminst kan dit worden gezegd van de zaak rond Mabel Wisse Smit die steeds ongemakkelijkere vormen begint aan te nemen. Temeer omdat het hier gaat om iemand die gaat trouwen met een potentiële troonopvolger. Het verloofde stel wil immers het parlement om goedkeuring vragen voor het huwelijk.

De belangrijkste beschuldiging aan het adres van de verloofde van prins Johan Friso is dat zij eind jaren tachtig een relatie zou hebben gehad met de later geliquideerde Amsterdamse topcrimineel Klaas Bruinsma. Toen daarover eind augustus de eerste berichten naar buiten kwamen, deelde de Rijksvoorlichtingsdienst mee dat slechts sprake was geweest van ,,contacten'', waaraan werd toegevoegd dat het geen ,,zakelijke of intieme relatie'' had betroffen. Ook leden van het koninklijk huis en de minister-president waren van dit verleden op de hoogte, aldus de RVD.

Deze week expliciteerde een ex-lijfwacht van Bruinsma in een tv-programma van SBS6 de contacten tussen zijn voormalige werkgever en Mabel Wisse Smit. Het was wel degelijk een liefdesrelatie geweest en zij was ook op de hoogte van de criminele activiteiten van Bruinsma, zei hij. Nu is een lijfwacht van iemand uit de onderwereld niet de meest betrouwbare getuige. Van meer belang is dat Mabel Wisse Smit naar aanleiding van zijn verhaal een nieuwe verklaring via de RVD heeft uitgegeven. Het minste dat hieruit kan worden geconcludeerd is dat de contacten tussen haar en Bruinsma minder terloops waren dan de eerste verklaring deed voorkomen.

De belangrijkste vraag op dit moment is in hoeverre minister-president Balkenende op de hoogte was. Ten onrechte wekte hij gisteren op zijn wekelijkse persconferentie de indruk dat de ministeriële verantwoordelijkheid pas van kracht wordt als het kabinet de ontwerp-toestemmingswet voor het voorgenomen huwelijk tussen prins Johan Friso en Mabel Wisse Smit heeft ingediend. In dit soort zaken geldt het woord van toenmalig PvdA-Kamerlid Vondeling die in 1964 ten tijde van de `Irene-kwestie' zei: ,,De minister-president behoort alles te weten van het Hof wat staatsrechtelijke of politieke kanten kan hebben. Anders kan hij zijn verantwoordelijkheid niet dragen.''

Nauw verwant hiermee is de vraag wat de activiteiten van de AIVD rond de persoon Wisse Smit behelsden. Aangenomen mag worden dat de inlichtingendienst het onderzoek klaar had, voordat deze zomer de verloving bekend werd gemaakt. Zoniet, dan krijgt de huwelijksaankondiging met terugwerkende kracht pikante trekken.

En dan de zaak zelf. Vanzelfsprekend kan Mabel Wisse Smit niet geassocieerd worden met de criminele achtergrond van Klaas Bruinsma. Zoals zij in haar eerste verklaring zei: de contacten werden beëindigd toen zij zich realiseerde met welke praktijken Bruinsma zich bezighield. Toch is juist op dit punt volstrekte helderheid gewenst. Koninklijke wereld en onderwereld mogen op geen enkele manier met elkaar in verband gebracht kunnen worden. Dat is iets dat het parlement zal moeten beseffen als de Toestemmingswet straks aan de orde is.