Luchtig portret van Kathleen Ferrier

Het aardige van de documentaire over Kathleen Ferrier, die de AVRO zondag uitzendt, is de losse toon, de uitvoerige aandacht voor het huiselijke, het spontane, het onconventionele en het gewone hartelijke van de wereldberoemde zangeres. ,,Zingen deed ze alleen in de badkamer, tot grote ergernis van het gezin.'' We zien Ferrier op een amateurfilmpje ginnegappen en bekkentrekken. En we horen Ferrier tijdens de instrumentale inleiding van Bachs aangrijpende aria Erbarme dich, via de stem van Marijke Beversluis zeggen: ,,Verdikkeme!''

Vijftig jaar geleden, op 8 oktober 1953, overleed de alt, slechts 41 jaar oud, aan borstkanker. Ferriers lage, even beheerste als emotionele stemgeluid, haar soevereine charme en haar koninklijke uitstraling hadden na haar eerste buitenlandse optreden in ons land in 1946 gezorgd voor een internationale carrière, die slechts zeven jaar duurde.

Die tragiek maakte Ferrier na haar dood sacrosanct. In het achterlaten van een blijvende leegte en het oproepen van eeuwige verering liep Ferrier ver vooruit op prinses Diana. De nobele zangkunst van Ferrier in het klassieke repertoire en de ontwapenende eenvoud waarmee ze Engelse volksliedjes zong waren alleen nog via de grammofoon te beluisteren.

Het heet soms dat een deel van de naoorlogse generatie diep heeft geleden onder de adoratie van ouders voor Ferrier. Kinderen moesten stil blijven als een plaat van Ferrier opstond. Dat zou hen een blijvende haat tegen Ferrier en zelfs tegen klassieke muziek in het algemeen hebben bezorgd.

Voor mij, geboren in 1946, geldt dat zeker niet. Ik mag nog altijd graag luisteren naar Ferrier in Brahms' Altrapsodie, in de Amsterdamse opname van Glucks Orfeo ed Euridice en in Mahlers Das Lied von der Erde. Die laatste plaat, gedirigeerd door Bruno Walter, is met het op Ferriers dood vooruitlopende Der Abschied, zelfs een van de roerendste opnamen ooit gemaakt.

Bruno Walter zei na Ferriers dood dat ze in majeur in de herinnering moest blijven voortbestaan. De documentaire Een buitengewone diva van BBC en AVRO probeert dat ook te doen aan de hand van veel archiefmateriaal en enkele recente interviews. Maar de nadruk ligt wel erg op het kleine, het vrolijke en levenslustige tussen de concerten en de ziektes door. Er had best iets meer zwaarwichtigs gezegd mogen worden over het artistieke belang van Ferrier en haar unieke stem uit een keel ,,waar je zó een appeltje in kon gooien''.

Kathleen Ferrier: een buitengewone diva, AVRO, Ned.1 23.18-00.20u