De vlag wappert ineens heel anders voor Bush

President Bush ligt de laatste weken zwaar onder vuur. Het leidt tot ongekende heftigheid in het publieke debat.

Leugens, misleiding van het Amerikaanse volk, gemanipuleerde inlichtingen, het tegendeel van integriteit. Het waren termen die tot voor kort alleen in ondergrondse media werden gebruikt over de president van de Verenigde Staten. Nu is het standaardtaal van Democratische presidentskandidaten, ook van hen die vóór de Oorlog tegen Irak waren.

Er is veel gebeurd de laatste dagen. Het Witte Huis moet zich verdedigen tegen de beschuldiging van het bewust laten uitlekken van de identiteit van een CIA-agente, een misdrijf waarop tien jaar cel staat. David Kay, president Bush' onderzoeker heeft in Irak geen massavernietigingswapens kunnen vinden de belangrijkste reden om Saddam Hussein acuut te verwijderen lijkt steeds meer gebaseerd op drijfzand. Van de Amerikanen denkt maar twaalf procent dat de regering-Bush de werkgelegenheid goed heeft gedaan.

De Amerikaanse vlag wappert anders. President Bush heeft niet langer het alleenrecht op vaderlandsliefde. Een oorlog die Vietnam achterna dreigt te gaan qua rampzaligheid en een week van crisis en schandalen heeft Democraten hun stem teruggegeven en gematigde Republikeinen een uitgestorven gewaande species aanleiding gegeven tot zorg.

In een land waarin het publieke debat sterker is gepolariseerd dan ervaren waarnemers zich kunnen herinneren, betekent dit alles een spektakel van ongekende heftigheid. Op radio en televisie botsen de commentatoren als boze bisons. De grote kranten hebben hun traditie van duchtige analyse en onderzoeksjournalistiek hervonden. Zoals een conservatieve politiek adviseur zei: ,,De president heeft een probleem als hij zijn greep op de agenda kwijt is.''

Ook buiten Washington heeft het onoverwinnelijke imago de Republikeinen verlaten. Arnold Schwarzenegger, de krachtman op wie zij hun hoop hebben gevestigd voor het heroveren van Amerika's grootste staat, Californië, moet zijn zegetocht onderbreken voor excuses. Deze week getuigden zes vrouwen dat zij tussen 1970 en 2000 door de kandidaat-gouverneur onzedelijk zijn betast, niet verkracht. Een voormalige producer getuigde van Schwarzeneggers jeugdige bewondering voor de ,,uit het niets opgeklommen openbare spreker'' Adolf Hitler.

Iedere regering heeft tegenslagen, daarbij inbegrepen nieuws veroorzaakt door aanhangers die niet in ieder opzicht volmaakt zijn. Het Witte Huis heeft, net als Hillary Clinton toen de Monica Lewinsky-zaak in 1998 ontplofte, zijn tegenstanders beschuldigd van politiek opportunisme, zo niet het organiseren van al deze negatieve berichten. Toch is alles anders. [Vervolg BUSH: pagina 5]

BUSH

Amerika's president niet langer onaantastbaar

[Vervolg van pagina 1] Bush en zijn Republikeinen hebben altijd morele volmaaktheid beloofd. Daarom was het meer dan een fait divers dat Amerika's populairste radio-talkshowgastheer, Rush Limbaugh, voorvechter van de conservatieve revolutie, deze week te kijk stond als racist en drugsgebruiker. Op het sportkanaal ESPN noemde hij Donavan McNabb (de quarterback van de Philadelphia Eagles) `overschat' met de suggestie dat de pers hem ophemelde omdat hij zwart is. Limbaugh moest weg bij de tv, maar blijft iedere dag op 650 radiozenders de tegenstanders van de president voor onpatriottisch uitmaken behalve gisteren, toen hij moest antwoorden op verhalen over zijn pillenverslaving.

In het geval van de Irak-oorlog viel het ook niet mee sinistere manipulatie van het nieuws aan te tonen. Iedereen weet dat er inmiddels ongeveer 300 Amerikaanse doden en 1500 gewonden zijn gevallen. Inspecteur David Kay vond tot nu toe sporen van Saddam Husseins `ambitie' om massavernietigingswapens te bezitten, maar de Democraten hoeven niets sluws te verzinnen om er aan te herinneren dat dát niet de reden was waarom zij werden verzocht voor de Irak-resolutie te stemmen.

David Brooks, een columnist van de neo-conservatieve Weekly Standard, die onlangs overstapte naar de opiniepagina van The New York Times, maakte in een rubriek onder de titel `The Presidency Wars' gewag van het uit de hand gelopen publieke debat: de deelnemers laten hun haat niet meer hinderen door de feiten. Hij had de critici van de president op het oog, maar er is niet veel afstand voor nodig om die observatie ook op de andere kant in het debat toe te passen.

Het opmerkelijke van het huidige stormklimaat, vergeleken bij de Monica- en Whitewater-stormen, is dat het geschreeuw nu wel gaat over ideeën, althans over tegenovergestelde politieke overtuigingen. Terwijl de inzet destijds de zedelijke of zakelijke moraal van de president was, gaat het nu over de resultaten van drie jaar toepassing van een pakket zeer uitgesproken politieke opvattingen.

Wesley Clark, de nieuwste Democratische presidentskandidaat, vatte de stemming onder een deel van het Amerikaanse volk gisteren beter samen dan Howard Dean, Joe Lieberman en John Kerry. Op een congres van partijbestuurders in Washington kreeg hij de zaal ovationeel mee toen hij `een nieuw Amerikaans patriottisme' aan de horizon zag: ,,een patriottisme dat niet alleen de vlag zwaait, maar ook ruimte laat voor debat, voor het oneens-zijn, dat tegenstanders niet de mond snoert, dat fundamenteel Amerikaanse waarden van bruggen bouwen en kansen voor iedereen herstelt.''

Clark, die als een kansrijke Democraat wordt beschouwd wegens zijn gematigdheid en zijn defensie-verleden, beschuldigde president Bush van `geen plan in Irak' en `maar één plan in Amerika: belastingverlaging voor de rijken': ,,Alle Amerikanen zijn er armer van geworden. President Bush beloofde een conservatief met een hart te zijn? Hij heeft de Amerikanen bedrogen. Zijn beleid blijkt harteloos, roekeloos en mislukt.''

Op een bijeenkomst van defensie-journalisten, waaronder de nodige Irak-veteranen, ging Clark gistermiddag dieper in op het buitenlands beleid van de president. Hij sprak over ,,een onnodige oorlog waarvoor is gekozen'', die ertoe heeft bijgedragen dat Amerikanen nu gebukt gaan onder de minachting van velen in het buitenland. ,,Wij weigerden de besluitvorming te delen, onze bondgenoten weigeren de kosten te delen. Geen wonder. Dat is het gevolg van de manier waarop een zestigjarige alliantie bewust de rug is toegekeerd. De regering heeft tegen de wil van de meerderheid van het volk geregeerd en afwijkende meningen zwart gemaakt. Wij móeten er achter komen of we met opzet zijn misleid, alleen al om het vertrouwen van het volk en de rest van de wereld terug te winnen.''

De nieuwe heftigheid is meer dan een voorspelbaar verschijnsel dertien maanden voor de volgende presidentsverkiezingen. Dit vuurwerk kon pas worden afgestoken met het wegebben van de onaantastbaarheid van `het instituut president', zoals dat te zien was na de aanslagen van 11 september 2001 en de afrekening in Afghanistan en opnieuw na het begin van de oorlogshandelingen in Irak.

In zijn wekelijkse radiopraatje maakte president Bush vanmorgen melding van de voortgang bij het opleiden van een nieuwe Iraakse politie- en strijdmacht. Zijn medewerkers hebben intussen tot dinsdag om te vertellen wat zij weten over de contacten met zes journalisten die eerder dit jaar de identiteit is verteld van de vrouw van een oud-ambassadeur, die in Niger de claim van uranium-handel met Saddam ondeugdelijk had bevonden. De realiteit begint meer en meer te splitsen. De Amerikaanse kiezers hebben het er druk mee.