VOORKEUR BEELDENDE KUNST

Benjamin Brecknell Turner

De foto's van Benjamin Brecknell Turner (1815-1894) zijn oud en kwetsbaar en kunnen alleen nog schemerlicht verdragen. Wie in Huis Marseille de zaal binnenkomt waar vijftig werken uit Turners persoonlijk album Photographic Views from Nature 1852-54 worden getoond, komt in het donker terecht. De gordijnen zijn dicht. Pas als je ogen aan de duisternis zijn gewend, doemen langzaam de beelden op. Omdat vergrotingen in het midden van de negentiende eeuw nog niet mogelijk waren, hebben alle afdrukken hetzelfde formaat als de negatieven, 30 x 40 cm. Het halfduister en de sepiabeelden in gelijke, donkere lijsten maken een bezoek aan deze tentoonstelling tot een gebeurtenis passend bij de Victoriaanse tijd. Het formaat van de negatieven was ook bepalend voor de omvang van de statiefcamera waarmee Turner, met paard en wagen, door het Engelse landschap trok. Vooral de streek rond Bredicort in Worcestershire, midden-Engeland heeft hij met zijn opnamen gedocumenteerd. Boerenhoeven met afhangende rietkappen, vakwerkhuisjes onder hoge schoorstenen, middeleeuwse schuren en plaggenhutten. De terreinen waarop de schilderachtige bouwsels organisch lijken gegroeid, zijn overwoekerd met bergen stro, struikgewas en takkenbossen. Nergens is een mens te zien. De bomen op de foto's van Turner komen regelrecht uit oude griezelverhalen. Knotwilgen als monsterlijke stekelvarkens en voorhistorische exemplaren die, kaal en knoestig, tot in hun fijnste vertakkingen lijden aan die typisch Engelse ziekte die jicht heet. Ook toen al glazen negatieven werden toegepast bleef Turner trouw aan het papier. De structuur van het papier liet hij doorwerken in de afdruk zodat de nauwgezette, naturalistische beelden eerder door een graficus lijken te zijn gemaakt dan door een fotograaf. Huis Marseille laat ook een kleine selectie zien van foto's die hij op een expeditie in 1857 in Amsterdam maakte.

De Keizersgracht met Felix Meritis, de Keizersgracht bij de Amstel. Turners bezweringsvermogen blijkt ook uit de video die de Britse kunstenaar Christopher Meigh-Andrews in opdracht van Huis Marseille maakte.

Benjamin Brecknell Turner, Naar waarheid gefotografeerd. Vroege foto's van Amsterdam en het Engelse landschap t/m 23 nov in Huis Marseille, Keizersgracht 401, A'dam,Di-zo11-17u

Albrecht Dürer

Albrecht Dürer (1471-1528) geldt als de ongekroonde koning van de Duitse renaissancegrafiek. Zijn volmaakte gravures werden al tijdens zijn leven gretig verzameld en ook de waarde van zijn tekeningen heeft nooit aan populariteit ingeboet. De expositie Rondom Dürer in het mooie nieuwe prentenkabinet in Boijmans is opgesplitst in een verdieping met zestig tekeningen en een deel met zeventig prenten, werk van anonieme meesters en Dürer zelf.

Rondom Dürer. T/m 7 dec in Boijmans Van Beuningen, Museumpark 18-20, Rotterdam. Di t/m za 10-17u, zo 11-17u.

De Tilburgse School

Het werk van de Tilburgse School met werk van vijf Brabantse kunstenaars kenmerkt zich door zijn enorme verscheidenheid. Tekenaar Paul van Dongen zigzagt tussen snel gepenseelde, felgekleurde aquarellen en extreem gedetailleerde etsen. Autodidact Guido Geelen is een pure beeldhouwer. En de collage is het domein van Marc Mulder. Reinoud van Vught en Ronald Zuurmond zijn beide schilders en en allen houden van ambachtelijkheid en maken figuratief werk.

De Tilburgse School t/m 9 nov in het Cobra Museum, Sandbergplein 1, Amstelveen. Di t/m zo 11-17u.

Hans Holbein

Hans Holbein de Jonge (1497/98-1543) wordt tegenwoordig in Engeland en Frankrijk, net als Memling en Dürer, gezien als een topschilder van de noordelijke Renaissance. Alleen in Nederland is zijn reputatie minder. Dat zal te maken hebben met het feit dat hij vooral bekend staat als portretschilder van Engelse en Franse beroemdheden als Hendrik VIII en Thomas More – Erasmus is de enige Nederlandse uitzondering. Des te specialer is het dat nu juist het Mauritshuis een expositie aan hem wijdt.

Holbein, t/m 16 nov Mauritshuis, Korte Vijverberg 8, Den Haag. Dag 10-17u.

En verder

Willem Witsen (1860-1923) Stemmingen' t/m 16 nov in het Dordrechts Museum, Museumstraat 40. Di t/m zo 11-17u; Breda Photo 2003 t/m 19 okt in o.a. De Beyerd, Boschstraat 22, Breda's Museum, Chassépark, Lokaal 01, Kloosterlaan 138. Inl www.bredaphoto.nl; Heel de wereld trekt naar Veere t/m 2 nov Museum De Schotse Huizen, Kaai 25/27, Veere; Malczewski (1854-1929). Schilder van de Poolse ziel t/m 5 okt Drents Museum, Brink 1, Assen. Di-zo 11-17u; Rubens: het leven van Achilles t/m 16 nov in Museum Boijmans van Beuningen, Museumpark, Rotterdam. Di t/m za 10-17u, zo 11-17u..