Visje zegt: huh? wat? wacht eens even

Omdat kinderen in Nederland geen Engels spreken, worden tekenfilms nagesynchroniseerd. In Utrecht wordt kinderen uitgelegd hoe dat gaat.

Finding Nemo is geen film die je op het Nederlands Film Festival verwacht. Deze film over een vader vis die zijn zoontje in de grote oceaan is kwijtgeraakt is een Amerikaanse animatiefilm, gemaakt door Disney en Pixar, die eerder verantwoordelijk waren voor Toy Story en Monsters Inc. Toch was deze film, die in Amerika al de best bezochte animatiefilm aller tijden is, gisteren in Utrecht te zien, lang voor de Nederlandse première eind november. Daar werd voor het eerst kennis gemaakt met Dory, een vis zonder korte termijngeheugen, Bruce, een vegetarische haai, en Nemo, een clownsvisje met één te klein vinnetje.

Het Nederlandse aandeel in Finding Nemo betreft de stemmen waarmee deze dieren spreken. Stemmen zijn heel belangrijk in tekenfilms. Wat zou Shrek zijn zonder Eddy Murphy, Aladdin zonder Robin Williams? Omdat kinderen in Nederland nu eenmaal (nog) geen Engels spreken, worden tekenfilms nagesynchroniseerd. Volgens Arnold Gelderman, regisseur van de Nederlandse versies van de meeste grote tekenfilms, is het inspreken van stemmen een soort acteren. Het is moeilijk, en het wordt in Nederland tegenwoordig goed gedaan. Volgens Gelderman wordt er door de Nederlandse stemmencasts zelfs beter geacteerd dan in menige Nederlandse speelfilm.

Gistermiddag gunde Gelderman de zaal, die voor een groot deel gevuld was met kinderen, na afloop van de film een kijkje in de keuken. Op het toneel was een geluidsstudio nagebouwd. Ron Brandsteder doet de stem van de vegetarische haai Bruce, die in de Engelse versie door Barry Humphries (Dame Edna) wordt ingesproken. Precies op 5 minuut 9 seconden moet hij ,,vissen zijn vrienden, geen voer'' zeggen. Arnold Gelderman legt uit hoe de nasynchronisatie in zijn werk gaat. ,,Eerst doen acteurs auditie. We zoeken de stem die het best bij de Amerikaanse stem past. Als we die gevonden hebben, wordt er een tape naar Disney in Amerika opgestuurd. Als die de stem goedkeuren, gaan we de studio in. De acteur krijgt een koptelefoon op zijn hoofd, een microfoon voor zijn snavel en een tekst voor zijn snuit.'' Aan Finding Nemo doen behalve stemacteurs als Kees de Lier en Frits Lambrechts ook een aantal bekende Nederlandser mee. Beau van Erven Dorens en Henny Huisman zijn bijvoorbeeld ook haaien.

Stemactrice Annick de Boer laat zien hoe zij de Amerikaanse komiek Ellen Degeneres als Dory, de vis zonder geheugen, in zinnetje 0219 vervangt. ,,Hey you, quit it'' wordt ,,hé, hou es op ja''. Op het grote doek kunnen de kinderen zowel de Amerikaanse als de Nederlandse versie zien. De kinderen lijkt het niet te deren dat de magie doorbroken wordt. Ze zijn allemaal oud genoeg om te begrijpen dat vissen echt niet kunnen praten, of het nu Nederlands of Engels is. Een paar mogen zelf iets inspreken, en dan blijkt dat zelfs ,,huh? wat? wacht eens even'' moeilijk op precies het juiste moment en met de juiste emotie is te zeggen.

Het laatste kind dat het toneel opkomt is Jasper Sohier, de kleinzoon van Gelderman. Hij heeft de stem van titelvisje Nemo ingesproken. Om hem te laten lachen, moest opa hem in de studio kietelen. ,,Maar dan hield hij zijn hoofd niet meer bij de microfoon'', zegt Gelderman. Ook Jasper moet zijn zinnetje een paar keer uitspreken voor het goed is. ,,Als ik op school zit, zie ik misschien wel een haai.'' Opnieuw. ,,Als ik op school zit, zie ik misschien wel een háái.'' Goed.