Licht met en zonder trappen

Vorige week bood prijsbreker Aldi een fietsverlichtingsset aan voor 4,99 euro: een opklikbare voorlamp op batterijen met xenonlamp en een opklikbaar achterlicht met vijf led-jes, eveneens op batterijen. De vier alkaline batterijen, twee Engelse staven (baby cel) en twee potloodcellen (AAA), werden bijgeleverd. Het is een set – hij is waarschijnlijk nog wel te koop – waar `niets mis mee' is: de led-jes kunnen alleen maar aan en uit (een knipperlicht is verboden) en het voorlicht schijnt niet alleen fel vooruit, maar ook voldoende opzij. Bovendien is hij uitstekend als losse zaklantaarn te gebruiken.

Het is dat nieuwe fietsen standaard met een dynamo en een vast voor- en achterlicht worden verkocht, maar anders zouden toch maar weinig mensen vrijwillig kiezen voor zo'n duur en kwetsbaar verlichtingssysteem. Een systeem dat het trappen zwaar maakt – het scheelt een versnelling – en dat door losschietende draadjes kwetsbaar is.

De fietsersbond ENFB (www.enfb.nl) heeft begin deze maand allerlei soorten fietsverlichting onderzocht: een groot aantal vaste en opklikbare koplampen, dito achterlichten en dynamo's. Als `best getest' komen twee opklikbare lampen uit de bus. Als koplamp de Smart White Led van 12,95 euro en als achterlicht de Cateye LD 120II van 10,40 euro. De Aldi-set van afgelopen week kon niet worden meegenomen. Dat is jammer, want deze set is ruim vier keer goedkoper dan het favoriete tweetal – en dan krijg je de batterijen er nog gratis bij. Het enige nadeel van de Aldi-set dat ik kan verzinnen is dat de lampen aan de onderkant twee open gleuven hebben, waardoor ze mogelijk minder waterdicht zijn. Maar dat valt eenvoudig op te lossen door ze aan de binnenkant af te plakken met tape.

Fietsverlichting is een onderwerp beladen met ergernissen. Het testteam van de ENFB zegt terecht dat er geen goede dynamo's onder de 10 euro zijn. Goedkope dynamo's met een klein wieltje doen het alleen onder ideale omstandigheden: op een droge band en met een schone ribbel. Gaat het regenen of is de band al wat versleten, dan slipt het wieltje en je rijdt zonder licht. Net als je de verlichting echt nodig hebt – om door een natte autoruit gezien te worden op een herfstige oktoberavond – merk je dat je dynamo het laat afweten.

Valt daar niets aan te doen? Er bestaan van die handige plastic of rubber dopjes die je over het wieltje heen kunt schuiven. Het wieltje slipt niet meer, maar de fietser bemerkt dat de dynamo bijna geen stroom meer levert. Dat komt omdat het dopje de omtrek van het wieltje heeft vergroot, waardoor de dynamo alleen nog bij hoge snelheden voldoende licht geeft. Een dopje verandert je voorlicht in een gloeiende spijker.

Een jaar of twintig geleden verscheen daarom de HR-dynamo (HR = hoog rendement) met een groter wieltje. De wikkelingen van de spoel en de magneet waren verbeterd, waardoor de dynamo ook bij lage toerentallen een behoorlijke spanning levert (en niet te veel bij hoge toerentallen). Tegenwoordig zijn de meeste goede dynamo's HR-dynamo's.

In de strenge test van de ENFB is de enige dynamo die als `goed' uit de bus komt, de `Dymotec 6' van 30 euro. Een `redelijke' is de AXA HR van 16,62 euro. De ENFB testte maar een zestal dynamo's. Dat is jammer want er zijn zeker meer dan zes dynamo's op de markt. Een goede dynamo is zeker ook uitgerust voor `dubbele bedrading', dat wil zeggen er gaan twee draden naar de voorlamp en twee draden naar het achterlicht. Het systeem waarbij de massa van het frame zelf als retourdraad dient, werkt alleen zolang de fiets nog roestvrij is.

De echte fanatieke fietsverlichter haalt zijn neus op voor dynamo's die met een wieltje langs de band lopen – één slag in het wiel en je hebt geen licht meer. De beste dynamo is daarom een naafdynamo, die bovendien veel efficiënter met de trapkracht omgaat. Maar zelfs een naafdynamo heeft zijn nadelen. Ook al zet je het licht uit, er blijft altijd een zekere restweerstand bestaan – niet veel, maar hij is er. En tenslotte de prijs. Naafdynamo's kosten tussen de 75 en 150 euro. Daar kun je dertig complete weerstandsloze Aldi-sets voor kopen.