Het Beeld

Een topshot van een verkeersdeelnemer roept vervreemding op. Op prinsjesdag zagen we de gouden koets van bovenaf bij het betreden en het verlaten van het Binnenhof, en gisteravond was de gestileerde letter m op het dak van een productieauto van het nieuwe programma Masterplan een van de vele manieren om dreiging en mysterie te suggereren. In beide gevallen moet de kijker het gevoel krijgen dat de regie van de gebeurtenissen volledig onder controle is van een hogere macht, de televisiegod.

Masterplan is een nieuw programma van Endemol. Een van de voorbeelden zou wel eens de Hollywoodfilm The Game (David Fincher, 1997) kunnen zijn. Daarin legt een door Michael Douglas gespeelde, verveelde en schatrijke bankier zijn leven in handen van een onzichtbare spelleider. Hij gaat een Faustiaans pact aan en onderwerpt zich aan alle opdrachten van een op hem toegesneden rollenspel. De beloning is vooral spanning en opwinding, in een spel dat niet meer van de werkelijkheid te onderscheiden valt.

Ook in het driemaal per week door Yorin uit te zenden Masterplan is de meester (die master heet, zoals de spelers players genoemd worden) onzichtbaar. Wel treedt acteur Peter Tuinman op als een soort van ceremoniemeester, die even pedant als moralistisch commentaar levert op de opdrachten en het gedrag van de spelers. Zijn wandelende oraties tegen de achtergrond van spiegelruiten, zeeschepen en landhuizen, zijn in omineus zwart-wit gedraaid.

In de eerste aflevering tekenden twee players hun contract met de master: de Noordwijkse kitesurfer en flierefluiter Jordy en de hoogbegaafde jonge Utrechtse ondernemer Michel. De premisse is dat ze dag en nacht door camera's geobserveerd worden, bij het uitvoeren van per sms of door productiemedewerkers uitgereikte opdrachten. Dat wil zeggen: Jordy hoeft nauwelijks iets te doen, alleen passeert hem twee keer een figurant die Boudewijn de Groots Testament uit een radio laat klinken. De kijkers zien dat zijn grote liefde uit Australië de Noordzee heeft bereikt, en aan het einde zien we hem in de branding van zijn surfplank vallen. Zou de master Jordy's uitrusting gesaboteerd hebben?

Michels opdrachten bestaan vooral uit het, vermomd als meteropnemer en zeekapitein, fotograferen van mensen die daar geen zin in hebben. En aan het slot wordt hij ontvoerd door op Russische mafiosi lijkende acteurs.

Het grootste probleem van een niet in een afgesloten ruimte gesitueerde reality soap vormt de zichtbaarheid van de camera, zowel voor de kijker als voor de hoofdpersonen. Een enkel keer zien we een crew in beeld opduiken; dan kan het de speler toch ook niet meer ontgaan dat de master weer iets van plan is. Zou het toeval zijn dat ook de opdrachten betrekking hebben op het ongemerkt nemen van foto's?

De spanning in de eerste aflevering van Masterplan lijkt nauwelijks door het spelscenario te worden veroorzaakt. Alleen de hocus-pocus in de vormgeving en het commentaar suggereren een thriller. De formule behelst vooralsnog meer fictietrucs dan reality.