Filmwereld protesteert in bioscopen

,,De Nederlandse film gaat kapot als het aan de overheid ligt.'' Het is op het Nederlands Film Festival al sinds woensdag te horen, en vanaf aanstaande donderdag ook in 550 bioscoopzalen in de rest van het land.

In een filmpje, gemaakt door reclamebureau Laboratorivm, vervormt het geluid en het beeld van vier succesvolle Nederlandse films, Minoes, Nynke, Volle Maan en Oesters van Nam Kee voor de boodschap in beeld komt. Bezoekers kunnen in de bioscoop of op de site voordenederlandsefilm.nl, die vanavond wordt gelanceerd, hun handtekening zetten. Zo hoopt de Nederlandse filmwereld de Tweede Kamer te laten zorgen dat de filmstimulering in ieder geval nog twee jaar doorgaat. ,,Als dat niet gebeurt, gaat het publiek voor de Nederlandse film weer verloren'', zegt Carolien Croon, directeur van de Vereniging van Speelfilmproducenten. ,,Dan moeten we weer lowbudget films gaan maken.''

Het valt te bezien of de Britse regisseur Peter Greenaway het zou betreuren dat er geen films als Nynke of Volle Maan gemaakt gaan worden. Greenaway (61) hield gisteren in het Academiegebouw naast de Dom de Cinema Militans lezing. Vijftien jaar geleden deed hij dat ook al eens. Toen beweerde de regisseur van onder veel meer A Zed and Two Noughts en The Draughtsmans Contract dat de cinema stervende was. Nu weet hij zeker dat de film dood is. Hij gaf zelfs de sterfdag: 31 september 1983, de dag dat de afstandsbediening zijn entree maakte in de huiskamer.

Deze niet bestaande datum (30 dagen telt september) geeft waarschijnlijk aan dat Greenaway's necrologie niet helemaal serieus genomen moet worden. Wel was zijn lezing een prikkelend pleidooi om film op een andere leest te schoeien dan die van het verfilmde verhaal. Volgens Greenaway kan film, juist door de opkomst van televisie en de digitale revolutie, ophouden geïllustreerde tekst te zijn. Ook de realistische illusie moet opgegeven worden. Greenaway nam een voorbeeld aan CNN, waarin de eenheid van tijd, plaats en onderwerp is losgelaten en verschillende soorten informatie tegelijkertijd op de kijker afkomen.

Greenaway onderscheidt vier tirannen die de film in haar greep houden: de tekst, het kader, de acteur en de camera. Film is geen literatuur, geen schilderkunst, geen theater en zelfs geen film zoals we die tot nu toe kennen. ,,Het is nodig om het luie, passieve oog – menselijk of mechanisch – te omzeilen en door te steken naar het brein, de zetel van de creativiteit.''

Greenaway was bescheiden genoeg om zichzelf arrogant te noemen. Gisteravond ging zijn nieuwe film The Tulse Luper Suitcases – part 1 The Moab Story in Utrecht in première. Hij hoopt dat het de eerste mijlpaal is van een nieuw soort cinema, waarin interactiviteit en multimedia een grote rol spelen. The Tulse Luper Suitcases is niet alleen een film, het zijn er wel drie, plus een website, dvd's, een toneelstuk en nog veel meer. ,,Bij sommige films krijg je wel eens een T-shirt aangeboden'', zei Greenaway voor de première. ,,In dit geval is de film het T-shirt.''