Eerwraak vooral op Turks platteland

Het gebeurt nog geregeld dat Turkije wordt opgeschrikt door harde wraakacties na vermeend onzedelijk gedrag. Een van de meest dramatische gevallen had vorig jaar plaats in een dorpje bij de stad Mardin, in Zuidoost-Turkije. Een vijfendertigjarige vrouw begon daar een relatie met een twintig jaar oudere man die eerder al getrouwd was en elf kinderen had. Toen de vrouw – tot woede van haar familie – in verwachting raakte wilde zij samen met haar geliefde ontsnappen aan de eeuwenoude staalharde code van eer die met name in dorpen in Zuidoost-Turkije nog van kracht is, en ergens anders een nieuw leven opbouwen. Vooral vrouwen horen zich daar te gedragen, zo is de consensus, en als ze dat niet doen dan heeft de familie het recht om keihard toe te slaan.

Het lukte niet: familieleden wachtten haar op en stenigden haar en haar geliefde. Toen zij enige maanden later overleed, was er niemand van haar familie die haar stoffelijke resten in het mortuarium wilde ophalen. Uiteindelijk was het een vrouwenorganisatie die haar de laatste eer bewees.

Drama's zoals dat in Mardin tonen aan hoe groot de kloof in Turkije is tussen de ontwikkelde elite die in steden als Istanbul woont en bijvoorbeeld kleine dorpjes in het zuidoosten.

Man en vrouw in Turkije zijn gelijk, aldus die elite. Enige maanden geleden telde je in Istanbul niet mee als je de roman `Bedrog' niet las, die kond deed van een vrouw die haar seksuele gunsten niet alleen aan haar man verleende. Op talkshows en feestjes raakten veel Turken er niet over uitgepraat: iedereen weet dat mannen vrouwen bedriegen in Turkije, maar is het te billijken dat vrouwen dat ook doen?

De Turkse regering in Ankara heeft eigenlijk al vanaf het ontstaan van de Republiek afstand genomen van zulke wraakacties. Daar ligt dan ook een groot verschil tussen een aantal Arabische landen en Turkije. Zo stemde het parlement in Jordanië deze maand nog tegen een wet die de straffen voor eerwraak en bloedwraak verhoogde.

Het Turkse parlement ging onlangs de andere kant op: de minimumstraf voor zulke wraakacties werd juist verhoogd tot twaalf jaar gevangenisstraf. Probleem daarbij is wel dat sommige rechters sympathie hebben voor deze daders en zij hun uiterste best doen verzachtende omstandigheden te vinden om de straf te verlagen.