Zeer zieke IC-patiënten hebben baat bij preventieve antibiotica

Bij ernstig zieke patiënten op de intensive care (IC) die twee of meer dagen worden beademd kan de sterfte met een kwart omlaag door hen preventief antibiotica te geven. Dat blijkt uit onderzoek onder ruim 900 IC-patiënten in het Academisch Medisch Centrum (AMC) in Amsterdam (The Lancet, 27 sept). De helft van hen kreeg de Nederlandse standaardbehandeling: alleen antibiotica als er een infectie is. De andere helft van de patiënten kreeg preventief een antibioticamix die vooral bacteriën doodt die zuurstof nodig hebben voor hun groei. De antibiotica verwijderen de aërobe bacteriën uit de luchtwegen en het maagdarmkanaal en laten de anaërobe bacteriën (die zonder zuurstof groeien) zoveel mogelijk ongemoeid. De theorie achter deze selectieve decontaminatie van het maag-darmkanaal (in engelstalige afkorting SDD) zegt dat de anaërobe bacteriën de vestiging tegengaan van nieuwe, in ieder ziekenhuis rondzwevende ziekteverwekkende aërobe stammen. De onderzoekers verwijzen voor het idee naar de overleden AMC-hoogleraar C.P. Stoutenbeek. Die dacht in 1984, toen hij nog in Groningen werkte, met een beperkte studie te hebben aangetoond dat SDD levens redt.

Maar de Nederlandse traditie wil dat een patiënt pas antibiotica krijgt als een infectie wordt geconstateerd die waarschijnlijk niet `vanzelf' over gaat. Dat is een goede aanpak voor iedereen die nog een slagvaardig afweersysteem heeft. Stoutenbeeks pogingen om de gekoesterde Nederlandse traditie dan in elk geval voor IC-patiënten te doorbreken vond geen algemene navolging.

Met een groot onderzoek toont de huidige generatie AMC-IC-specialisten nu aan dat Stoutenbeek gelijk had. En SDD redt niet alleen levens. De patiënten liggen ook korter op de IC en hun behandeling is goedkoper. SDD werkt in een omgeving waar, dankzij een terughoudend gebruik van antibiotica in de rest van het ziekenhuis en het land, nog niet veel bacteriën rondzweven die tegen vrijwel alle bacteriën resistent zijn. En het gevaar bestaat, schrijft de Belgische commentator prof.dr. J. Vincent in The Lancet dat SDD die multiresistente stammen op de IC introduceert. Maar voor gebruik in Nederland kunnen de AMC-onderzoekers SDD van harte aanbevelen.