Vroege Vogels: 25 jaar ideale natuurradio

Het VARA-radioprogramma Vroege vogels, dat aanstaande zondag zijn 25-jarig bestaan viert met een extra lange uitzending, wordt al jaren gemaakt volgens de beste formule die radio bieden kan: lichte maar welgekozen muziek, korte interviewtjes op locatie met overtuigende achtergrondgeluiden, korte nieuwtjes gebracht door een humoristische presentator, een vaste column en een duidelijk omschreven onderwerp. De luisteraar krijgt wat hij mag verwachten en toch blijft het programma altijd verrassend.

Vroege vogels is de opvolger van het legendarische Weer of geen weer van Bert Garthoff, dat van 1955 tot 1978 tussen de psalmen en preken de vroege luisteraar nieuws over de natuur bracht. Garthoffs beminnelijke toon, zijn diepgevoelde liefde voor de natuur en zijn belangstelling voor mensen vielen na zijn pensionering moeilijk te evenaren. De op het laatst stokoude bioloog dr. Fop I. Brouwer had in het programma een vaste rubriek over de natuurverschijnselen van het moment (`...over wat leeft en bloeit en ons altijd weer boeit').

Vroege vogels, in de steigers gezet door Wim Hoogendoorn en Hilda van Doorn, was een veel strijdbaarder programma dat ook de milieuvervuiling op de agenda zette. Al gauw kwam de immer dwarse bioloog Midas Dekkers met een gesproken column. Zijn evolutionaire beschouwingen over menselijk en dierlijk gedrag waren ondenkbaar geweest in Weer of geen weer. Ook de toonzetting en de onderwerpen van Vroege vogels waren radicaal anders: politieke beschouwingen over milieu, aanklachten van actiegroepen, cynische commentaren. De natuurminnende luisteraar voelde zich zondagmorgen soms in de kou staan.

Met de komst van cabaretier Ivo de Wijs in 1985 kreeg het programma weer zijn lichte toets. De Wijs, weliswaar geen groot natuurkenner, weet de vaart erin te houden en kan zijn dichtader vrijelijk laten vloeien. De drammerige toon van het eerste uur is verdwenen, het programma brengt het natuur- en milieunieuws nu evenwichtig. De vroegere inbreng van Fop I. Brouwer wordt nu verzorgd door `De natuurlijn', waarop luisteraars inspreken wat ze de afgelopen week voor opmerkelijks hebben gezien. Dat loopt uiteen van entomologische bijzonderheden met Latijnse naam en al tot blijdschap om een teruggekeerde huiszwaluw in de tuin in de laatste week van mei.

De zondagmorgen is voor menige Nederlander een van de weinige momenten dat de radio vol verwachting wordt aangezet. Geen geharnast nieuws over CAO en bomaanslagen in Israël, maar terugkerende tjiftjafs, bezorgde boswachters en bedreigde bosvennen.

Vroege Vogels, VARA, Radio 1, morgen 08.00-12.00u