Schandaal in Europa

De rel over Eurostat, het bureau voor de statistiek van de Europese Unie, trekt steeds grotere cirkels. Bij Eurostat hebben zich jarenlang varianten op creatief boekhouden voorgedaan en de reactie van de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU, was aanvankelijk traag en afhoudend. Deze week beet Romano Prodi, de voorzitter van de Europese Commissie, van zich af in het Europees Parlement over de afwikkeling van het schandaal bij Eurostat. De verantwoordelijke Eurocommissaris, Pedro Solbes, hoeft wat Prodi betreft niet af te treden. Hiermee lijkt de zaak voorlopig te zijn gesust. Met het begin van de onderhandelingen over de nieuwe Europese grondwet, op 4 oktober in Rome, zit niemand te wachten op een slaande ruzie die het gezag van de Europese instituties publiekelijk aantast.

Het schandaal bij Eurostat gaat terug naar het einde van de jaren negentig. Er werden spookcontracten afgesloten met consultancybedrijven waarmee directieleden van Eurostat persoonlijke banden onderhielden en er werd geld weggezet op geheime bankrekeningen in Luxemburg waar het statistische bureau is gevestigd die buiten het toezicht van de Europese accountants bleven. OLAF, het bureau voor fraudebestrijding van de EU, deed onderzoek. De directie van Eurostat is inmiddels ontslagen, de viering van het vijftigjarig jubileum is deze zomer op het laatste moment geschrapt.

De gevoeligheid in Brussel is groot, omdat het Europarlement de vorige Commissie tot aftreden dwong nadat deze niet bij machte bleek talloze interne onregelmatigheden doeltreffend aan te pakken. Prodi, die de Luxemburger Santer vier jaar geleden opvolgde, beloofde drastische verbeteringen. Maar de gang van zaken rond Eurostat toont aan dat de administratieve cultuuromslag in de Europese instituties uiterst traag verloopt. Personele belangenverstrengeling, de geneigdheid tot ambtelijke toedekking, bemoeienis van nationale overheden, uiteenlopende administratieve culturen, de eigen agenda van de verschillende instellingen en de politieke drang van Europarlementariërs om zich te profileren dat alles speelt een rol. Eurostat is een klein schandaal het is een kleine dienst en het zou gaan om vijf miljoen euro maar het geeft een inkijk in de wijze waarop de Europese instituties functioneren.