Omroepen ontvingen 35 mln sponsorgeld

De publieke omroep heeft de afgelopen tweeënhalf jaar ten minste 35 miljoen euro ontvangen van maatschappelijke organisaties en overheden. Deze `derden' kregen in ruil daarvoor aandacht in tal van programma's, variërend van spelletjes tot actualiteitenrubrieken. Soms hadden ze ook directe invloed op de inhoud van programma's, wat in strijd is met de Mediawet die bepaalt dat omroepen programmatisch onafhankelijk moeten zijn.

Dat blijkt uit onderzoek van deze krant. De omvang van deze geldstroom was tot nu toe onbekend, omdat omroepen verzuimden de bijdragen van `derden' volledig te melden bij het Commissariaat voor de Media, de waakhond van de publieke omroep.

In 2001 kregen omroepen niet ,,ongeveer 7 miljoen euro'' van derden, zoals het Commissariaat in zijn jaarverslag meldt, maar ten minste het dubbele. In 2002 waren de opgaven completer, maar nog niet volledig. Omroepen, en producenten die voor omroepen werken, mogen geld aannemen van maatschappelijke organisaties en overheden. Maar de omroepen zijn volgens het Handboek Financiële Verantwoording publieke omroepen verplicht daarvan opgave te doen aan het commissariaat. Inge Brakman, die bij het commissariaat is belast met het financieel toezicht, zegt in een reactie bij de behandeling van de jaarrekeningen over 2002 een nader onderzoek in te stellen naar de derde geldstromen van de publieke omroepen.

De wijze van financiering door derden verschilt. In de documentaireserie Ingang Oost van de EO mocht een medewerker van het Koningin Wilhelmina Fonds (KWF) voor 6.500 euro een collectant spelen die een poster kwam ophangen van de kankerbestrijding. Een woordvoerder van het KWF zegt dat hij van producent Stokvis een lijstje kreeg met daarop programma's van verschillende omroepen en de bijbehorende tarieven.

Het actualiteitenprogramma 2Vandaag van de TROS maakte reportages op kosten van derden, bijvoorbeeld over aids in India met geld van UNICEF. Het Journaal en NOVA stelden wetenschapsredacteuren aan met behulp van een fonds van de Stichting Weten dat wordt gefinancierd door de ministeries van Onderwijs, Economische Zaken en Landbouw. [Vervolg OMROEP: pagina 2]

OMROEP

Programma's aangepast aan wensen van betalende klanten

[Vervolg van pagina 1] Programma's worden ook aangepast aan de wensen van betalende `klanten'. Dat gebeurt onder meer bij het wekelijkse NCRV-programma De Mooiste plek van Nederland en Vinger aan de Pols van de AVRO. In de praktijk komt bijna elk natuur-, milieu- of Derde-Wereldprogramma tot stand met extern geld.

Brakman: ,,Als ik uw complete lijst bekijk, rijst het beeld dat een aantal omroepen zich zwaar laat leiden door de vraag wat een programma oplevert aan extern geld''. Brakman wijst op het risico dat de in de Mediawet vastgelegde programmatische onafhankelijkheid in het gedrang kan komen.

Een organisatie als War Child, die weigert te betalen voor aandacht, komt daardoor nauwelijks nog aan bod, zegt directeur Willemijn Verloop. Hoofd communicatie Marianne Verhoeven van de Hartstichting zegt: ,,Zoals de situatie nu is, wordt er in een regulier programma als Vinger aan de Pols in principe geen aandacht voor hart- en vaatziekten ingeruimd, tenzij er een financiële afspraak over is gemaakt.''

Voorzitter H. Bruins Slot van het overkoepelend bestuur van de Publieke Omroep zegt in een reactie voorstander te zijn van een omroepbrede gedragscode, in aanvulling op de bestaande informatieplicht bij het Commissariaat. Deze gedragscode moet de financiële transparantie en programmatische onafhankelijkheid waarborgen.

,,De verkenning van het Commissariaat kan hieraan een belangrijke bijdrage leveren'', aldus Bruins Slot. ,,Bij ideële financiering zijn altijd belangen van verschillende partijen in het geding. Dat luistert nauw als het gaat om het bewaken van een groot goed als journalistieke onafhankelijkheid, zo blijkt wel uit de voorbeelden die de krant aanvoert.''

Zaterdags Bijvoegsel: pagina 26

www.nrc.nl: dossier publieke omroep