De Hoop Scheffer pleit voor `systeem met tanden' bij VN

Minister De Hoop Scheffer (Buitenlandse Zaken) heeft gisteren bij de Verenigde Naties gepleit voor een ,,multilateraal systeem met tanden''. Hij deed dit in de jaarlijkse toespraak tot de Algemene Vergadering van de VN.

De minister stelde zich de vraag of het bestaande multilaterale systeem in staat is om antwoord te geven op `harde dreigingen' zoals terrorisme en massavernietigingswapens en `zachte dreigingen' zoals armoede, honger en aids. ,,Ik betwijfel het'', zei hij en sloot daarmee aan bij vele toespraken die deze week ingingen op de werkwijze van de VN na de Irak-crisis. Er zijn ,,duidelijke regels en sterke organisaties nodig'', die er voor zorgen dat ,,de regels van het multilaterale spel worden gerespecteerd, versterkt en uitgevoerd'', zei de minister.

De Hoop Scheffer pleitte onder meer voor strakkere regels tegen de verspreiding van nucleaire wapens. Hij verwelkomde het voorstel van president Bush eerder deze week om dit te doen in een bindende resolutie van de VN-Veiligheidsraad. Daarin zouden onder meer bestaande exportcontroleregimes ,,universeel en wettelijk bindend'' moeten worden gemaakt.

Andere hardere maatregelen die de minister opperde zijn meer aandacht voor conflictpreventie, een beter gebruik van sancties en een opwaardering van het inspectieregime van het Internationaal Atoom Energie Agentschap, zoals de Franse president Chirac heeft voorgesteld.

De toespraak van De Hoop Scheffer was ook een echo van de eerdere rede van VN-chef Kofi Annan. Annan kondigde deze week aan dat een panel van deskundigen zich zal bezinnen op hervormingen van het VN-systeem, waaronder de Veiligheidsraad. Hoewel de huidige bezetting van de raad ,,niet langer de geopolitieke werkelijkheden van vandaag weerspiegelt'', ,,is uitbreiding op zichzelf geen oplossing'', zei de minister. In een toelichting zei hij dat de Veiligheidsraad ,,geen mini-Algemene Vergadering mag worden met blokvorming''.

,,Cruciaal voor herstelde legitimiteit is een betere wisselwerking tussen de leden van de raad en de rest van de VN. Leden van de raad zouden relevante en grote delen van de wereldopinie moeten weerspiegelen'', zei De Hoop Scheffer. Hij meende dat er dringend gekeken moet worden naar ,,de bestaande archictectuur'' van internationale organisaties. Dat gebeurt al bij de OVSE, de EU en de NAVO, die ,,hun rollen nu aan het herdefiniëren zijn in drastisch gewijzigde omstandigheden''. ,,De VN kunnen niet achterblijven.''

Ook de wisselwerking tussen de VN en de OVSE, EU en NAVO kan nog verder worden ,,verhevigd'', meende de aanstaande NAVO-chef. Hij bepleitte een meer ,,gerichte centrale boodschap'' van de Algemene Vergadering in plaats van ,,23 resoluties'' over het Israëlisch-Palestijnse conflict.