`De hele dag: belasting, belasting, belasting'

Arnold Schwarzenegger hoopt de verkiezingen in Californië te winnen met de belofte om de `verstikkende' belastingen te verlagen. In werkelijkheid doet de `gouden staat' het niet slechter dan de rest van de Verenigde Staten.

Fred, Monique, Miguel en Laurie zitten in hokjes achter een oude computer. Zij praten onophoudelijk in een microfoon die aan een koptelefoon vast zit. Met tientallen anderen bemannen zij een telefoonbank die vakbondsleden aanmoedigt tegen de afzetting van de Californische gouverneur Gray Davis te stemmen.

Als leden van de vakbondsfederatie AFL-CIO telefoneren zij zes lange dagen per week in een sober vakbondslokaal in het centrum van Los Angeles, daar waar zakendistrict en immigratiewijken elkaar loslaten. ,,Democraten zijn meestal beter voor vakbonden en gewone mensen'', zegt Recelda, die de vrijwilligersoperatie leidt.

Arnold Schwarzenegger, die de afgelopen dagen de steun van steeds meer belangrijke Republikeinen achter zijn kandidatuur voor het gouverneurschap heeft verzameld, schetst het bestuur van de staat graag als overwoekerd door de vakbonden. Voor deze vakbondsactivisten is de gouverneur verre van een idool. Laat staan een bestuurder waar zij greep op hebben. Hij is alleen ,,minder vijandig voor werkende gezinnen'' dan het alternatief.

Niet alleen de dictatuur van de bonden, ook het begrotingstekort van Californië is een veelgebruikt voorbeeld van de rampzalige situatie waarin The Golden State zich bevindt, volgens Schwarzenegger en zijn conservatievere partijgenoot McClintock. Wie de doemretoriek hoort in de huidige verkiezingscampagnes waant zich al snel in een Derde-Wereldland. De visuele werkelijkheid in grote delen van de staat sluit daar niet bij aan.

Het neemt niet weg dat de recall-verkiezingen die Californië en de rest van de Verenigde Staten deze week bezighielden slechts zijdelings over gouverneur Gray Davis gaan. De werkelijke inzet is de Californische economie, het einde van de gouden droom. Het allesgenezende recept heet belastingverlaging.

Zodra George W. Bush in het Witte Huis was geïnstalleerd is het begrip tax relief, `belastingverlichting', maar vooral `leniging van de belastingnood', gemeengoed geworden in het politieke jargon, schrijft George Lakoff deze week in The American Prospect. Belasting is de laatste jaren, meer dan ooit, routinematig beschreven als een kwaal.

Ook de campagne van Arnold Schwarzenegger, de meest kansrijke tegenstander van gouverneur Davis, is gebouwd op de notie dat bedrijven worden weggejaagd door de zwaarte van de belastingen. ,,De burgers van Californië hebben het gevoel dat zij wel genoeg gestraft zijn'', zei Schwarzenegger eerder deze maand. ,,Vanaf het moment dat zij opstaan worden zij belast, als zij naar de WC gaan worden zij belast, als zij koffie kopen worden zij belast, als zij gaan tanken worden zij belast. Zo gaat het de hele dag door. Belasting, belasting, belasting.''

De federatie van staten heeft vastgesteld dat Californië qua belastingdruk de negentiende plaats inneemt. ,,Er wordt hier op dat gebied retorisch fors overdreven'', volgens Jack Kyser van de Los Angeles Economic Development Corporation. Iets anders is dat huur van bedrijfsgebouwen en verplichte verzekeringen tegen arbeidsongeschiktheid voor ondernemers duur uitpakken.

De economie als geheel doet het niet slechter dan die van de Verenigde Staten. De werkgelegenheid liep in Californië sinds januari 2001 met 1,9 procent terug tot en met augustus. Landelijk gingen in die periode bijna drie miljoen banen verloren, een neergang van 2 procent. De hightechindustrie gaat zich nu pas een beetje herstellen van de diepe val na het barsten van de luchtbel in 2000. Dat speelt rond San Jose en San Francisco. In Groot Los Angeles en San Diego gaat het prima. De daar werkende creatieve bedrijfstakken draaien beter dan het landelijk gemiddelde.

Herstel van de groei zal niettemin langzaam gaan en relatief banenarm, zegt het deze week verschenen kwartaalrapport over de Californische economie van het Andersen Center aan de Universiteit van Californië in Los Angeles (UCLA). De werkloosheid blijft zeker tot in 2007 boven de 6 procent, hetzelfde percentage als in de rest van het land.

Wat is er aan te doen, door Gray Davis, of door zijn opvolger als hij op 7 oktober wordt weggestemd? Edward Lima, econoom aan de business school van UCLA, constateert dat in geen enkel programma de onvermijdelijke harde keuzes worden gemaakt. Bij gebrek aan snel en krachtig groeiherstel is – zo nodig tijdelijk – verhogen van een aantal belastingen zijns inziens de snelste manier om van het structurele begrotingstekort (38 miljard dollar) af te komen. Een taboe bij de Republikeinen.

Lima: ,,Zij zeggen dat het probleem `te hoge uitgaven' is. Dat mag waar zijn, maar je kunt niet in één dag de 100.000 leerkrachten ontslaan die Gray Davis heeft aangesteld toen de inkomsten van de staat groeiden en groeiden dankzij de dotcom-luchtbel. Het tekort moet toch worden betaald. Waarom niet nu?''

Schwarzenegger heeft econoom Lima geraadpleegd, maar deze gedachte zal hij niet overnemen. Op de opiniepagina van The Wall Street Journal schreef hij deze week dat hij alles zal veranderen in het Californië ,,waar alles erop gericht is rijken armer te maken''. Door `herstructurering' van het belastingstelsel denkt hij meer bedrijven en banen te creëren, en de begroting sluitend te krijgen. Het belastingverlagingsrefrein vecht voor een gouden toekomst in Californië.