Boze Cruijff

Er is een mooie razernij in Johan Cruijff gevaren. Week na week wordt de Verlosser almaar bozer in zijn Telgraafcolumn. Cruijff is een van de meest genadeloze pennen in Nederland aan het worden. Niets blijft overeind, Dickie en Willem niet, de KNVB niet, de sukkels van Oranje niet en Feyenoord al helemaal niet. Voor het winterstop is, schrijft Johan: iedereen dood!

Zijn column van deze week, maandag, heeft hij in St. Andrews geschreven. Dat lees je er aan af. Golfers kijken er niet van op als er een paar honderd Schotse hooglanders worden afgeknald om de weg naar de holes diervrij te maken. Sterker nog, het streelt hun ego en het voedt hun gevoel voor humor dat uiteenspat als ze na gedane arbeid op een barkruk liggen. Schieten is een standaardprotocol in die wereld.

Zwaarbewapend stortte Johan Cruijff zich op de miljoenennota. Als een rekenkamer in zijn eentje. In de eerste alinea's was hij nog redelijk mild. Het rekenwonder van Barcelona vroeg zich af of die barbaren in Den Haag wel goed bij hun hoofd zijn. Bezuinigen alla, maar geen 18 miljoen euro op sport. ,,Dat is een regelrechte schande in een olympisch jaar.'' Johan laat het niet bij een algemene beschouwing, hij gaat over op de persoonlijke tackle. Dat staatssecretaris Clémence Ross-Van Dorp niet in Barcelona aanwezig was bij de finale van het Europese dameshockeytoernooi heeft hem diep gegriefd. Vooral omdat Cruijff tijdens die finale een chemie had zien ontstaan tussen de sport en het bedrijfsleven. Daar hoor je als staatssecretaris bij te zijn.

Ross zag dat anders en moet dus nu naar de guillotine van Johan. ,,Laatst zag ik een foto van Ross-Van Dorp, terwijl ze bezig was met een conditietest. Ondanks haar relatief jonge leeftijd scoorde ze een dikke onvoldoende en gaf daarmee een uitstekend voorbeeld aan de mensen die zij in Den Haag moet vertegenwoordigen.'' Cruijff besluit met een paukenslag: ,,We zitten in de regering opgezadeld met een staatssecretaris voor de Sport, die zelf niet eens achteruit kan lopen.''

Achteruit lopen.

Wie zou er goed zijn in achteruit lopen? Kamervoorzitter Weisglas? Hij is zo wankel van tred. De Hoop Scheffer? Er zit meer souplesse in een blinde muur dan in deze ijzervreter. Jeltje? Onze eeuwige moederkloek kan alles, buigen, strekken, hinkstappen, sprinten en achteruit lopen, maar zwierig wordt het nooit en kunst al helemaal niet. De beste achteruitloopster lijkt me nog Femke Halsema, maar dan wel na de bevalling. Verder is Den Haag vooral mummieziek.

Johan Cruijff en de anti-politiek: met de scherpte van zijn pen had hij als geen ander Fortuyn kunnen bestrijden. Dat slagveld had ik wel willen zien. Nog in zijn column rekent de nieuwe raspoetin van de lage landen af met Benk Korthals, de gepromoveerde KNVB-bobo. Terecht. Ik heb Korthals nog nooit uit de benen zien schieten, niet vooruit en niet achteruit. Hij hangt als een accordeon in het leven, dan nog met het doffe waas in de ogen van een half-comateuze patiënt.

Cruijff heeft weer eens overschot van gelijk, maar om nu te zeggen dat alle politici beter kunnen afgevoerd worden naar de gehaktmolen van de Verlosser, gaat mij iets te ver. De betreurde Johan Stekelenburg had een groot sporthart. Ik zag hem wel eens in de bestuurskamer van Willem II: sjaaltje om de hals, pilsje in de hand, altijd gloedvoller dan de tricolores na een forfaitscore, en toch geen dwaze supporter. De burgemeester van Tilburg genoot van het spel en van de entourage. Ook buiten zijn stad getuigde hij soms vurig van het maatschappelijke draagvlak dat in de sport besloten ligt. Hij meende wat-ie zei.

Op een doordeweekse avond reden we langs het stadion van Willem II. Hij zette de auto aan de kant, draaide het raam open, keek omhoog en zei vertederd: ,,Zo'n stadion is toch een beetje een stad in de stad. Hier komt alles samen, rang en stand, drakerige types en hondstrouw keukenpersoneel. Als ik in het stadion sta, krijg ik een bijna religieus gevoel van gemeenschappelijkheid.''

Dat zou Cruijff hem niet na kunnen zeggen. De antennes naar gemeenschappelijkheid zijn bij Johan door de jaren heen toch een beetje afgebot, zoals bij de meeste politici. Cruijff is te veel van het bedrijfsleven, van St. Andrews, en van De Telegraaf om met grote morele uitspraken te komen. De neutraliteit van de analyse past hem beter. Johan Stekelenburg had wel recht van spreken, als morele steltloper zelfs. Hij was een man van het volk.