Bekender dan Bartje

De legende wil dat Maigret werd geboren in Noord-Nederland. Waar of niet waar, vraagt Pieter Steinz in deel 39 van zijn serie over lezen op locatie.

Het zou een strikvraag in een literaire quiz kunnen zijn: wat is de beroemdste romanfiguur die Noord-Nederland heeft opgeleverd? De gokjes zullen variëren van Bartje tot Anton Wachter, en van Dingelam (voor Hermansfans) tot Anijs (voor Rosenboomianen). Maar het juiste antwoord is natuurlijk Maigret. De wereldberoemde politiecommissaris werd volgens zijn schepper, Georges Simenon, verzonnen in de haven van Delfzijl. Simenon was daar verzeild geraakt in het voorjaar van 1929, toen hij op weg van Parijs naar de Noordkaap zijn eigen schip moest laten opkalefateren. Op zoek naar een plaats om te schrijven, vond Simenon een verlaten bark. Hij zette zijn typemachine op een krat in het ruim en tikte binnen een dag of vijf Pietr-le-Letton (1930), de eerste roman waarin Maigret de hoofdrol speelt.

Een mooi verhaal; Simenon hielp het zelf de wereld in bij de verschijning van deel 1 van zijn Verzameld Werk (1966), en het is dus geen wonder dat de stad Delfzijl niet lang daarna een beeldje van Maigret plaatste. Maar echt waar schijnt het niet te zijn. Twee experts hebben bewezen dat Pietr-le-Letton pas in april 1930 kan zijn geschreven, en dat Simenon – auteur van zeshonderd romans per slot van rekening – in de war moet zijn geweest met Le château des sables rouges. Deze roman, die is geschreven in Delfzijl en is gesitueerd in het Groningse `Roodezand', draait ook om een Franse inspecteur, maar deze luistert naar de naam Sancette en lijkt in niets op de pijprokende en psychologisch meedogenloze Jules-Amedée-François Maigret.

En dan nog wat: wie Simenons romans uit de jaren twintig goed leest, komt Maigret al eerder tegen dan in Pietr-le-Letton. De commissaris speelt een bijrolletje in Train de nuit (1929) en een hoofdrol in La maison de l'inquiétude (1930); daarnaast trad er in de nog eerder verschenen romans La figurante en La femme rousse ook al een soort prototype van Maigret op. Waarschijnlijk telde Simenon die eerdere boeken in zijn persoonlijke mythologie niet mee omdat hij ze onder pseudoniem geschreven had.

Hoe het ook zij, Simenon was gegrepen door het noorden van Nederland, met zijn idyllische waterwegen en havensteden op broekzakformaat. Maar liefst drie van zijn romans zijn er gesitueerd; behalve Le château des sables rouges ook L'assassin, dat zich afspeelt in Sneek, en Un crime en Hollande (1931), waarin Maigret een moordenaar zoekt in kringen van de omowitte burgerij van Delfzijl. Het standbeeldje aan het Delfzijlse Jaagpad mag dus best blijven staan.

Volgende week Chicago en de Midwest. Reacties: steinz@nrc.nl