Alleen de q, w en x nog taboe in Turkije

Ook voor Turken, die bestuurlijk gesproken toch wel wat gewend zijn, was dit een novum: per fax lieten de Turkse autoriteiten deze week aan onder andere het bekende televisieprogramma Manset weten dat ouders in Turkije per direct aan hun kinderen Koerdische namen mogen geven.

Alleen de letters q, w en x, die geen deel uitmaken van het Turkse alfabet, zijn nog taboe. De fax vergrootte opnieuw de sociaal-culturele rechten van de Koerden in Turkije.

De naamkwestie is een goed voorbeeld van hoe het hervormingsproces in Turkije verloopt. Koerdische namen waren lange tijd verboden omdat zij het separatisme van de PKK van Abdullah Öcalan zouden ondersteunen. Maar in een van de vele hervormingspakketten die tot doel hebben Turkije klaar te stomen voor de Europese Unie bepaalde het Turkse partlement dat dat verbod afgeschaft moet worden. Brussel heeft immers ettelijke malen aan Ankara laten weten dat het sociaal-culturele rechten aan de Koerden moet geven voordat onderhandelingen over een eventueel Turks lidmaatschap van de EU van start kunnen gaan.

Maar ondanks dat besluit van het parlement klaagden veel Koerden dat op plaatselijk niveau ambtenaren bleven weigeren om Koerdische namen te accepteren en de hervorming dus slechts op papier had plaatsgehad. Met de verklaring, die ook aan alle gouverneurs in Turkije is gestuurd, probeert het ministerie van Binnenlandse Zaken nu deze impasse te doorbreken en ook in de praktijk het verbod op `niet-Turkse' namen te doorbreken.

In Turkije wordt vaak een onderscheid gemaakt tussen wat het parlement in de hoodstad Ankara decreteert en wat er in de praktijk van komt. Volgens een aantal waarnemers is er in Turkije een kamp dat niet bij de Europese Unie wil en daarom alles in het werk stelt om hervormingen die Brussel plezieren, te blokkeren. Onder de tegenstanders van Turks lidmaatschap van de Unie zouden zich naast openbare aanklagers ook een aantal ambtenaren bevinden, werkzaam zowel in ministeries als op plaatselijk niveau.

Het is niet de enige hervorming die een steuntje in de rug verdient. Zo bepaalde de volksvertegenwoordiging dat televisieuitzendingen in het Koerdisch moeten kunnen, mits ze niet opruiend zijn en ondertiteld worden in het Turks.

Ook dit besluit werd al enige tijd geleden genomen, maar vooralsnog is de staatsomroep TRT niet in staat gebleken om Koerdisch op de buis te brengen.

Voor Turkije is het implementeren van de diverse hervormingen van groot belang, al was het maar als garantie tegen een nieuwe strijd in het zuidoosten van het land. De PKK is ontevreden over de amnestieregelingen die de regering haar strijders heeft aangeboden, en zegde begin september het bestand met Ankara op. Tot nu toe hebben er geen grote aanslagen plaatsgehad, maar niemand in Turkije sluit geheel uit dat die zullen komen.

Willen de Turkse autoriteiten steun voor de PKK (inmiddels: KADEK) onder de bevolking wegnemen, dan moeten zij de Koerden in Turkije ervan overtuigen dat hun toekomst in Turkije ligt, en niet in een onafhankelijk Koerdistan. Het vergroten van sociaal-culturele rechten is een van de manieren waarop de Turkse regering de affectie van de Koerden kan winnen.