Waar zijn de lijken van Jürgen G.?

Maandagochtend om 8.30 uur heeft de Duitse federale recherche in het dorpje Kleinzerlang in het noorden van Brandenburg de 53-jarige loodgieter Jürgen G. gearresteerd. Tussen 1976 en 1987 zou Jürgen samen met vijf andere geheime agenten in de DDR een speciaal moordcommando hebben gevormd dat was opgeleid om in het Westen tegenstanders van het regime te liquideren. Jürgen had mogelijk een license to kill, zijn commando heeft mogelijk tussen 23 en 27 levens op het geweten.

Een onderzoeksrechter oordeelde dat er voldoende aanwijzingen zijn om Jürgen langere tijd in hechtenis te houden. Toch hebben de rechercheurs op dit moment meer vragen dan antwoorden. Wie was de directe opdrachtgever van Jürgen? Wie waren zijn collega's? En het allergrootste probleem: als Jürgen G. een moordenaar is, waar zijn dan de lijken?

Het Bundeskriminalamt (BKA) heeft G. vier jaar geschaduwd en zijn telefoon afgeluisterd. Aan een rechercheur die met G. had aangepapt vertelde de loodgieter het ene spionnenverhaal na het andere. Zo werd genoeg materiaal verzameld voor een arrestatie.

Het vermoeden dat de geheime dienst van de DDR, de Stasi, in het buitenland tegenstanders van het regime liet vermoorden bestaat al decennia. De exacte gang van zaken is echter nooit opgehelderd, onder andere omdat in nadagen van de DDR belangrijk archiefmateriaal is vernietigd. De hoop is nu dat de met de arrestatie van Jürgen G. de ontbrekende stukjes van de puzzel beschikbaar komen.

Historicus en Stasi-deskundige Hubertus Knabe wees er deze week op dat uit documenten en getuigenverklaringen wel is gebleken dat de DDR enkele honderden mensen had opgeleid voor de liquidatie van verraders. In 1964 werd de zogeheten Arbeitsgruppe Minister/Stöcker, afgekort AGM/S opgericht, die direct onder Stasi-chef Erich Mielke ressorteerde.

Daarnaast is er een hele reeks naar het Westen gevluchte DDR-burgers, die onder dubieuze omstandigheden aan hun eind zijn gekomen. Een voormalige speler van het nationale elftal, Lutz Eigendorf, bijvoorbeeld vluchtte in 1979 naar de Bondsrepubliek en kwam in 1983 in Braunschweig om het leven bij een auto-ongeluk. Bijzonder fanatiek werd de Stasi als eigen medewerkers naar het Westen overliepen. Zo werd voor de arrestatie – levend of dood – van Werner Stiller, voormalig eerste luitenant in de Stasi, 1 miljoen mark uitgeloofd. Stiller overleefde door naar de VS te vluchten.

Volgens de Süddeutsche Zeitung zou G. in 1994 hebben geprobeerd geld te halen van een speciale bankrekening in Kassel voor DDR-huurlingen. De rekening was inmiddels leeg.