`Eergevoel bepalend'

De Franse socioloog Philippe d'Iribarne publiceerde in 1989 een vergelijkende studie naar drie vestigingen van het Franse aluminiumbedrijf Péchiney in Frankrijk, Nederland en de Verenigde Staten. In La logique de l'honneur beschrijft d'Iribarne Frankrijk als een standenmaatschappij, waarin het eergevoel van de stand grotendeels bepalend is voor het gedrag in het bedrijfsleven. Dat leidt onder meer tot grote druk van bovenaf op mensen op de werkvloer, bijvoorbeeld bij de ovens waar door elektrolyse aluminium wordt gewonnen uit aluinaarde.

Een Franse werknemer van Péchiney, die een tijdje werkte bij de Nederlandse vestiging, zegt daarover het volgende: ,,Hier [in de Franse fabriek] zijn het vooral de opzichters die ons zeggen hoe en wat. Daar [in de Nederlandse fabriek] namen wij het initiatief. Als je een probleem met een oven had, dan wisten we wat we moesten doen. We zeiden het wel tegen de voorman maar die vond het altijd goed. Maar hier staat de voorman erbij. Hij zegt tegen ons: zo doen of zus doen. Daar deden we alles alleen. Ik zei tegen een vroegere opzichter: `Jullie denken dat we robotten zijn'. We mogen geen initiatief nemen, niks. Daar, als we zagen dat onze oven niet goed werkte, dan pakten we de millivoltmeter om de stroomverdeling te meten. Daar zorgden wij voor, de voorman was er niet eens, we deden alles zelf. Wat de verantwoordelijkheid aangaat, was ik liever daar, meer afwisseling.''