De natuur gedijt bij dode dieren

Afgeschoten herten en zwijnen blijven bij Natuurmonumenten gewoon liggen. Vele zeldzame diersoorten komen op de kadavers af.

Er ligt een hert op de grond. Dood. Vanochtend vroeg heeft een boswachter van Natuurmonumenten het geschoten. Op de plaats waar de kogel het lijf verliet, de rug, is geronnen bloed te zien.

Sinds drie jaar laat Vereniging Natuurmonumenten kadavers van afgeschoten wild liggen. Uit overtuiging. ,,De afwezigheid van dood in de natuur is een ecologisch manco', zegt beleidsmedewerker Harm Piek. ,,Temeer omdat de kadavers een grote bijdrage leveren aan de biodiversiteit.'

Zoals hier in Nationaal Park Veluwezoom, nabij Rheden, waar het geschoten hert al enkele uren na zijn dood wordt bezocht door een menigte insecten. Bromvliegen in de neus. Herteluisvliegen langs de ogen. Piek: ,,De zachte delen worden het eerst aangevreten. Ogen, neus en anus. Als wij straks weg zijn, wringt een zwijn zich van achteren naar binnen en holt het kadaver van binnen uit.'

Jaarlijks blijven in het gebied Veluwezoom 140 zwijnen en herten liggen. Geschoten om de populatie op peil te houden. Woordvoerder Robert Moens: ,,We doen het anders dan de plezierjacht zo snel mogelijk, want de jacht is een verstoring van het gebied.' Zonder jacht raakt het natuurgebied overbevolkt en wordt het biologische evenwicht verstoord.

Vroeger ging het geschoten wild naar de poelier, net zoals nu bij Staatsbosbeheer en de Landschappen. Maar bij Natuurmonumenten is het inzicht gerijpt dat het anders moet. Bioloog André ten Hoedt: ,,Iemand vroeg net of dit getuigt van respect voor de dieren. Ik geloof van wel. Is het respectvol dat de poelier de eetbare delen gebruikt en de rest weggooit? Dit is de meest respectvolle manier. Zo maken dieren na hun dood nog deel uit van de natuur.'

Natuurmonumenten verwacht dat zijn kadaverbeleid binnen tien jaar gemeengoed zal zijn. Wat vindt Staatsbosbeheer ervan? Woordvoerder Jan Kuiper bevestigt dat kadavers de biodiversiteit in de natuur vergroten. ,,Maar wij laten de jacht in onze gebieden over aan anderen.' Daar is geen financiële reden voor. ,,Wij vinden het als natuurbeschermers niet onze taak om af te schieten.' Jagers mogen hun buit houden. Is dat respectvol? Kuiper betwijfelt of het één respectvoller is dan het ander. ,,Zoals wij hout uit bossen oogsten, zo halen we er ook vlees uit. Het maakt een dier weinig uit of je het laat rotten voor de maden of dat het op tafel belandt.'

Op de hei ligt een zwijn in de zon, twee dagen geleden geschoten. Raven hebben de schotwond in de hals al pikkend vergroot tot een vuistgroot gat, waar blauwe vliegen in- en uitkruipen. De achterpoten zijn aangevreten, vermoedelijk door een vos. Een mestkever klimt de met ravenpoep besmeurde rug op, op zoek naar etensresten in maag en darmen. Het kadaver stinkt. Bioloog André ten Hoedt: ,,Stank is voor mensen een signaal om er uit de buurt te blijven. Voor andere dieren is het een teken dat er iets te eten valt.'

Een zwijn van honderd kilogram kan binnen twee tot drie weken volledig zijn opgeruimd. Door vliegen en kevers, door zeldzame aaseters als raven en zeearenden, door vossen en kraaien, en door de zwijnen zelf.

Door het laten liggen van kadavers wordt een schat aan dierenleven ontsloten, stelt Natuurmonumenten. Er komen aaseters op af, maar ook dieren die deze aaseters weer opeten, zoals kortschildkevers, waarvan op de Veluwezoom verloren gewaande soorten zijn ontdekt. Wespen die nestelen in schedels. En zwammen die zich erop vestigen. Harm Piek: ,,Ik heb me er altijd over verbaasd dat in het programmabeheer, het subsidieprogramma van het ministerie van LNV, de necrofiele leefgemeenschappen niet voorkomen. De aanwezigheid van dode dieren in een natuurgebied zou beloond moeten worden.'

Punt van aandacht is bij Natuurmonumenten nog wel de publieke acceptatie. Harm Piek: ,,Wij willen het draagvlak vergroten.' Bioloog André ten Hoedt: ,,Weerstand ombuigen in interesse.' Dode dieren wekken minder ethische bezwaren dan stervende dieren. Piek: ,,Kinderen vinden een dood dier interessant. Vaak is het negatieve oordeel van ouderen een vooroordeel.' Van hygiëne hoeft niemand wakker te liggen. Piek: ,,Er is absoluut geen gevaar voor de volksgezondheid.' Ten Hoedt, kevers determinerend op het wilde zwijn: ,,Het enige wat ik zo dadelijk doe, is mijn handen wassen, omdat die misschien wat stinken.'

Gerectificeerd

Kadavers

Bij het artikel De natuur gedijt bij dode dieren (26 september, pagina 6) over kadavers van wild in natuurgebieden is een foto geplaatst van een dode Schotse hooglander. Kadavers van runderen moeten echter altijd verwijderd worden.