De Graaf: gekozen burgemeester in 2006

Alle Nederlandse gemeenten krijgen met ingang van maart 2006 een gekozen burgemeester. Zittende burgemeesters krijgen ontslag of kunnen vervroegd uittreden als zij zich niet verkiesbaar stellen. Dat schrijft minister De Graaf (Bestuurlijke Vernieuwing, D66) in een hoofdlijnennotitie die vandaag in de ministerraad zou worden besproken.

De nieuwe burgemeester wordt tegelijk met de gemeenteraad gekozen voor een periode van vier jaar, zo blijkt uit de notitie. Hij krijgt de bevoegdheid zelf wethouders voor te dragen of te ontslaan en krijgt de zeggenschap over het ambtelijk apparaat.

De Graaf wil vóór volgend jaar zomer een wetsvoorstel over het gekozen burgemeesterschap bij de Tweede Kamer indienen. In de periode tussen aanvaarding van het wetsvoorstel en feitelijke uitvoering ervan zullen geen burgemeesters meer benoemd worden, maar alleen waarnemers. Ook bij komende vacatures verwacht De Graaf `een knelpunt' bij het vinden van geschikte kandidaten omdat deze dan maar korte tijd kunnen functioneren onder het oude bestel. Als die situatie zich voordoet, aldus De Graaf, is het aan de commissaris van de koningin om waarnemend burgemeesters aan te stellen.

Als in maart 2006 alle zittende burgemeesters worden ontslagen dient ,,zoveel mogelijk rekening te worden gehouden'' met hun positie. Uitbreiding van de wachtgeldregeling hoort tot de mogelijkheden om daaraan tegemoet te komen.

Iedereen die ouder is dan achttien jaar kan zich in 2006 verkiesbaar stellen voor het burgemeesterschap. De huidige bovengrens van 65 jaar komt te vervallen.

Nauw verband met dit onderwerp houdt een notitie van minister Remkes (Binnenlandse Zaken, VVD), over de toekomstige positie van de korpsbeheerder, die vandaag eveneens aan de orde zou komen in de ministerraad. Burgemeesters die na 2006 worden gekozen en beheerder worden van het politiekorps moeten aan het ministerie van Binnenlandse Zaken verantwoording afleggen over hun beleid. De minister kan hen dan vervangen als daar aanleiding voor is.

Eerder was er weerstand tegen de gekozen burgemeester, omdat de burgemeester van een grote stad ook verantwoordelijk is voor het politiebeleid in omringende gemeenten terwijl hij daar geen bestuurlijke invloed uit kan oefenen.

Het Nederlands genootschap van burgemeesters toont zich bij monde van voorzitter en burgemeester Pop van Haarlem sceptisch over de notitie.

,,Het is een krampachtige zoektocht van de minister naar mogelijkheden om de positie van de burgemeester te verbeteren. Maar bij echte conflicten met de gemeenteraad heeft de raad toch het laatste woord, bijvoorbeeld bij het benoemen en ontslaan van wethouders'', aldus Pop. [Vervolg BURGEMEESTER: pagina 2]

BURGEMEESTER

Verdeelde reactie op voorstel

[Vervolg van pagina 1] Ook de voorgenomen ontslagronde in 2006 en de daarop volgende zittingsduur van vier jaar voor nieuwe burgemeesters vindt Pop een risico. ,,Je haalt in 2006 toch in één slag al die ervaren bestuurders uit het circuit.'' Een ander risico vormt de zeggenschap over het ambtelijk apparaat. ,,Dat kan er toe leiden dat een nieuwe burgemeester zorgt voor benoemingen in het ambtelijk apparaat van personen die hem welgevallig zijn.''

Burgemeesters elders in het land reageren verdeeld op de voorstellen van minister De Graaf. Zo is burgemeester Krikke (VVD) van Arnhem zeer te spreken over de voorstellen en zal zich ,,zoals het zich nu laat aanzien''in 2006 kandidaat stellen. ,,Voor zover ik het nu kan overzien, krijgt de burgemeester een krachtige positie. Er hebben tussenvarianten op dit voorstel gecirculeerd waarin dat minder sterk geprofileerd was.''

Burgemeester Cohen (PvdA) van Amsterdam zegt in een reactie zich zéker kandidaat te stellen voor een verkiezingscampagne. Maar dan moet het volgens zijn woordvoerster wel gaan om een burgemeester die vergaande bevoegdheden heeft. ,,Dat moet verder gaan dan alleen maar de bevoegdheid om zelf wethouders te kunnen benoemen.'' Burgemeester Opstelten (VVD) van Rotterdam zegt ,,zeer content te zijn over de nu ter tafel liggende voorstellen.'' Hij weet nog niet of hij zelf in 2006 kandidaat zal zijn.