Concert ter herdenking van Berio

In cross-over zag Luciano Berio, die op 27 mei 2003 in Rome overleed, helemaal niets. Een toekomst voor het samengaan van gecomponeerde en geïmproviseerde muziek noemde hij `wishful thinking'. Maar het slechten van de grenzen tussen volksmuziek en gecomponeerde muziek had zijn sympathie. Gisteravond maakte bij het Concertgebouworkest vooral Voci (Folksongs II) grote indruk. Oorspronkelijk zou Berio zelf in Amsterdam hebben gedirigeerd. Nu viel Heinz Holliger in en werd het een herdenkingsconcert voor Berio.

Voci, gecomponeerd voor altvioolsolo als een quasi-menselijke stem en twee gescheiden opgestelde ensembles, bezingt het lief en leed op Sicilië in gefragmenteerde wiegenliedjes, werkliederen en ballades. Veel bewerkingen van volksmuziek maken een vrijblijvende, enigszins naïeve indruk. Zo niet Voci. De altviool, meesterlijk bespeeld door Kim Kashkashian, jankt en kreunt, ingebed in geheimzinnige ritselingen en geruis. Alle intieme doorkijkjes ontstaan naast weidse panorama's en het bijzondere is dat Berio al die brokstukken volledig naar zich toe trekt in een fascinerend vlechtwerk. Dit is componeren in de oorspronkelijke zin van samenstellen.

Een verhaal apart is Rendering naar Schuberts schetsen voor een Tiende symfonie, die in 1990 al in Amsterdam in première ging. Wordt in Voci het voorgevormd en het gecomponeerd materiaal labyrintisch met elkaar verbonden, het aandeel van Schubert en dat van Berio blijft hier bescheiden door de inzet van de celesta. Tenslotte was er nog Bruno Maderna's nogal tijdgebonden bewerking uit 1966 van een vroeg barokke compositie. Maderna betekende veel voor Berio. Soms werkten ze samen aan één compositie, Berio zittend en Maderna staand achter hem. Maar Giovanni Gabrieli's twaalfstemmig motet In ecclesiis hoor ik toch liever in de originele versie met cornetti, gamba en trombones in die zowel noestige als kwetsbare klankkleuren.

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Heinz Holliger. Gehoord: 25/9, Concertgebouw Amsterdam. Herh.: 26/9. Radio 4: 28/9 14u15.