Van E. wijt moorden aan slechte hulpverlening

Waarom vermoordde Willem van E. (62) drie prostituees? Hij vroeg het zichzelf gisteren voor het gerechtshof in Leeuwarden hardop af.

,,Het is een mysterie hoe ik zo kan handelen. Ik heb het niet gewild, het is me overkomen. Ik weet niet eens wanneer het wurgen begint'', zei Willem van E. gisteren voor het gerechtshof in Leeuwarden.

Van E. werd in november door de rechtbank in Groningen conform de eis veroordeeld tot levenslang voor moord op de Groningse prostituee Sasja Schenker (34) in juli 2001 en voor doodslag op de prostituees Michelle Fatol (23) in 1993 en Annelies Reinders (30) in 1995. Zowel de verdachte als het openbaar ministerie ging in hoger beroep. Alle drie de vrouwen bracht hij door verwurging om het leven. ,,Maar waarom deze drie en niet die tientallen anderen?'' zei hij tijdens een van de politieverhoren, waarvan gisteren fragmenten in de rechtszaal werden getoond.

Van E. werd in 1975 door het Haagse gerechtshof veroordeeld tot achttien jaar cel en tbr voor moord op de 15-jarige Cora Mantel in 1971 en de 44-jarige Aaltje van der Plaat in 1974, die hij beiden gruwelijk had verminkt. In 1990 kwam hij op vrije voeten. Zijn nieuwe advocaten B. Bug en F. van der Brugge wilden gisteren voor het hof aantonen dat Van E. tijdens de wurging van de vrouwen in een roes was en pas bij zijn positieven kwam toen ze al dood waren. Dan is sprake van doodslag, waarop maximaal 20 jaar cel staat. Het OM legt in alle drie de zaken moord ten laste, omdat Van E. zich ervan bewust zou zijn geweest dat hij de vrouwen aan het wurgen was en tussentijds had kunnen stoppen.

Op verzoek van de advocaat-generaal en de raadslieden werden videofragmenten van de verhoren getoond. In een fragment verklaart Van E.: ,,Ik kom tot mijn positieven op het moment dat ik bezig ben. Dan komt de angst boven voor de gevolgen. Dat ze naar de politie gaan.'' In andere verhoren zegt hij echter: ,,Ik weet precies wat er voor en na is gebeurd, maar niet wat ik op het moment (van de verwurging, red.) deed.'' Bij de moorden uit de jaren zeventig wist hij wat hij deed, verklaarde hij. ,,In de laatste drie gevallen absoluut niet.'' Zijn advocaten onderstreepten dat ,,kalm beraad'', dus moord, niet aan de orde was. Van E. zelf is van mening dat de hulpverlening hem in de kou heeft laten staan. ,,Ik ben van het kastje naar de muur gestuurd. Iedereen scheepte me af. Niemand was bereid mij te helpen. Als de hulpverlening actiever was geweest, was nooit gebeurd wat gebeurd is.''

De Groningse psychiater B.T. Takkenkamp, opgeroepen als deskundige, zei dat Van E. wist dat hij opnieuw in de fout kon gaan, na de moord op Michelle Fatol. Van E. lijdt aan een persoonlijkheidsstoornis, de kans op herhaling is groot. Een behandeling zou zinloos zijn. Takkenkamp achtte het onwaarschijnlijk dat de verdachte een dissociatieve persoonlijkheidsstructuur heeft, waardoor hij niet wist wat hij deed op het moment dat hij de vrouwen doodde. ,,Bij de eerste moord kun je nog zeggen dat het je is overkomen, maar bij de tweede en derde niet.''

Het hof beslist binnen twee weken of er op verzoek van de verdediging vijf getuigen worden gehoord. Het betreft de ex-vrouw van Van E. en zijn vier vroegere hulpverleners. Zijn voormalige echtgenote, tegenover wie hij de moord op Annelies Reinders opbiechtte, zoals hij gisteren verklaarde, zou hem hiermee hebben gechanteerd. De zitting wordt op 14 november voortgezet.