Aanbod KPN ontmoet scepsis

KPN handelt met het aanbod om scholen drie jaar gratis internet te geven, alleen maar uit eigenbelang, zeggen critici. ,,KPN koopt een markt.''

KPN-woordvoerder M. Potman: ,,Dit is een langetermijninvestering in onszelf en de BV Nederland.'' Critici zien in die volgorde bevestigd waar de prioriteit van KPN ligt.

Deze week maakte het telecombedrijf bekend dat het de komende drie jaar 75 miljoen euro investeert in het onderwijs. Alle scholen voor primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs kunnen vanaf 1 januari 2004 drie jaar lang gratis gebruikmaken van breedbandintenet (ADSL). Tot het bedrijf in 2001 financiële problemen kreeg, koos KPN voor sponsoring van voetbal; vanaf nu gaat het geld naar de kenniseconomie. ,,Een goed opgeleide beroepsbevolking is goed voor de concurrentiepositie van Nederland op lange termijn'', aldus het persbericht van KPN.

Het aanbod was nog maar net bekend, of de kritiek barstte los. Concurrerende internetaanbieders voelden zich overvallen, betichtten KPN van verstoring van de markt en legden het aanbod voor aan de toezichthouders NMa en Opta. Ze wijzen er op dat `gratis' in de internetwereld nooit echt gratis is, en dat KPN niet geïnteresseerd is in niet-lucratieve delen van Nederland zonder ADSL. Ook bijna alle politieke partijen plaatsen kanttekeningen bij het aanbod, zo bleek gisteren in de Tweede Kamer. Van de beoogde keuzevrijheid van scholen voor een internetaanbieder vanaf 1 januari 2004 is geen sprake meer, volgens de Kamerleden. GroenLinks-woordvoerder Vendrik: ,,KPN dreigt nu in één klap de hele markt van de scholen te gaan overheersen.'' PvdA'er Van Dam: ,,KPN koopt een markt.''

Minister Brinkhorst (Economische Zaken, D66) trachtte de Kamer gerust te stellen door te verwijzen naar een brief die hij afgelopen vrijdag aan KPN-topman Scheepbouwer heeft gestuurd. Daarin noemt hij een aantal voorwaarden die oneerlijke concurrentie moet voorkomen. Zo mag het aanbod maximaal drie jaar duren, moeten scholen zonder kosten kunnen overstappen naar een andere internetaanbieder en mag KPN niet eisen dat een minimumaantal scholen gebruikmaakt van het aanbod. Mocht NMa of Opta de komende drie jaar constateren dat KPN een machtspositie heeft op de breedbandmarkt, dan wordt het project stopgezet.

Volgens Kamerlid Vendrik (GroenLinks) zijn de bezwaren daarmee niet verdwenen. ,,Het kabinet gaat onder voorwaarden akkoord. Als het maar past binnen de wetgeving over sponsoring op scholen en marktwerking binnen de telecom. Maar ik neem daar geen genoegen mee. Het zou veel beter zijn als KPN het geld stort in een fonds waar scholen uit kunnen putten. Dan kunnen ze zelf kiezen en blijft de marktwerking behouden. Dan maakt KPN duidelijk dat dit aanbod geen marktstrategie is, maar werkelijk een maatschappelijk gebaar.''

Kanttekeningen komen ook van de scholen zelf. Harry Spek, voorzitter van de Gebruikersgroep Kennisnet voor het voortgezet onderwijs en ICT-coördinator op het Cals College in IJsselstein: ,,Natuurlijk is het een schitterend aanbod, maar in plaats van de beloofde marktwerking krijgen we nu opnieuw een monopolie. Dat betekent dat er geen kwaliteitsgarantie is, dat je macht als klant beperkt is en dat er geen maatwerk per school komt. Ik ben ook bang voor de overgangsperiode. De huidige aanbieder nl.tree, de beheerder van Kennisnet, zal wellicht failliet gaan. Dat betekent een internetloze periode voor scholen. Zelfs een groot bedrijf als KPN kan geen 10.000 aansluitingen in drie maanden tijd verzorgen.''

Volgens KPN-woordvoerder Potman wordt er wel degelijk maatwerk geleverd, krijgen scholen in een gebied zonder ADSL een alternatief aangeboden, levert KPN-dochter xs4all eventueel ondersteuning, en wordt alles op alles gezet om de gevraagde aansluitingen voor 1 januari te realiseren (,,Dat wordt een militaire operatie, maar dat kunnen we wel.''). Of scholen na drie jaar gratis internet moeten gaan betalen? ,,Daar kan ik nog niets over zeggen, daar is het nog te vroeg voor. De scholen moeten nog gaan bestellen, na twee jaar moeten we evalueren of ze tevreden zijn.''