Pas op met fusie Air France en KLM

De regering moet voorkomen dat samenwerking tussen KLM en Air France de luchtvaartpositie van Nederland schaadt, vindt Benno Baksteen.

Een fusie tussen KLM en Air France kan op termijn rampzalige gevolgen hebben voor Nederland. Samenwerking is nodig en een alliantie is voor het voortbestaan van de KLM als netwerkmaatschappij onvermijdelijk. Een fusie heeft echter grote risico's. Niet noodzakelijkerwijs voor de KLM zelf. De KLM is een zakelijk bedrijf, dat door de aard van de werkzaamheden niet per se vanuit Nederland hoeft te vliegen, en ongetwijfeld wel op haar eigen belangen kan passen.

De belangen van de KLM voor Nederland gaan echter veel verder dan het belang van de KLM als bedrijf. Heel Nederland heeft belang bij de aanwezigheid van een sterke netwerkmaatschappij en de daardoor ontstane positie van Schiphol als mainport. Zoals omgekeerd voldoende ruimte voor Schiphol een voorwaarde is voor een goed functionerende KLM.

De dreiging van een fusie zit daarom niet in het mogelijke vertrek van de KLM als bedrijf op zichzelf, en zelfs niet in het verminderen van de omvang van Schiphol als bedrijf. Het grote gevaar zit in het wegvallen van veel van de verbindingen die de KLM via Schiphol met de rest van de wereld onderhoudt. Het uitgebreide Europese en intercontinentale netwerk van de KLM maakt dat Nederland zijn positie als handels en transportnatie, opgebouwd sinds de Middeleeuwen, heeft kunnen behouden. Onze hele samenleving is daarop ingericht. Ook bejubelde, schone bedrijven, als Philips, ABN Amro, Heineken, ING en de bloemenveiling Aalsmeer, om er enkele te noemen, zijn mede afhankelijk van die verbindingen.

De afgelopen decennia heeft de politiek zich geconcentreerd op de, veelal vermeende, nadelen van luchtvaart. Op basis van kritiek van zeer luidruchtige actiegroepen is de luchtvaartsector met een stelsel van beperkende maatregelen opgezadeld, dat zijn gelijke in de wereld niet kent. Het was zinniger geweest als politici wat meer realiteitszin hadden getoond en hadden gestreden voor een adequate inpassing van Schiphol en de luchtvaart in Nederland. Het einde van Nederland Luchtvaartland betekent immers ook het einde van Nederland Distributieland, Nederland Kenniseconomieland, Nederland Bloemenland, Nederland Landbouwland, Nederland Vestigingsland, Nederland Toerismeland en Nederland Dienstenland. Een samenleving die sinds eeuwen is opgebouwd rondom transport kan niet simpelweg snel even wat anders gaan doen.

Het kabinet heeft nu gekozen voor meer eigen verantwoordelijkheid en een kleinere rol voor de overheid. Het geld moet weer verdiend worden. Helaas schoffelt dezelfde overheid juist de sectoren waarmee dat geld verdiend kan worden, onderuit. De randvoorwaarden voor een gezonde economische ontwikkeling worden afgebroken. Ironisch genoeg wordt de enige vorm van infrastructuur die zichzelf financieel kan bedruipen, namelijk de luchtvaart, het opereren steeds moeilijker gemaakt.

Slechts enkelingen zullen lachen als het stiller wordt rond Schiphol. De bejaarde actievoerders met een gegarandeerd pensioen in een rijke gemeente als Castricum wellicht, en enkele fanatieke antiglobalisten. De rest van Nederland zal het lachen snel vergaan. De nadelen van luchtvaart wegen niet op tegen de vele voordelen. Minder luchtvaart betekent namelijk niet dat er minder geklaagd zal worden. Minder luchtvaart betekent wel dat er veel minder geld beschikbaar zal zijn om de nadelen van luchtvaart te bestrijden. Minder luchtvaart betekent op de korte termijn minder werkgelegenheid (125.000 directe banen en honderdduizenden indirecte arbeidsplaatsen) en op iets langere termijn minder welvaart en minder welzijn.

Het is tijd voor duidelijke keuzes. De overheid heeft de plicht luchtvaart voor Nederland beschikbaar te houden. Air France moet afdwingbare garanties bieden voor de toekomst van de KLM en Schiphol. Timmer de boel vooral af met ontsnappings- en boeteclausules om te voorkomen dat de Fransen in de (nabije) toekomst de KLM alsnog inlijven en verplaatsen en/of uitkleden. Biedt vooral de KLM/Air France-alliantie de ruimte om ook op Schiphol verder te groeien. De jarenlange structurele verwaarlozing van de luchtvaartsector door de overheid zou anders kunnen leiden tot het vertrek van de KLM en een marginalisering van Schiphol. En daar is helemaal niemand bij gebaat.

Benno Baksteen is voorzitter Platform Nederlandse Luchtvaart.