Annan kritiseert preventieve actie VS

Secretaris-generaal Kofi Annan van de Verenigde Naties heeft gisteren zware kritiek geuit op de Verenigde Staten. Hij bekritiseerde de unilaterale Amerikaanse aanval op Irak en de Amerikaanse logica van de preventieve aanval in het algemeen.

In zijn openingstoespraak van de jaarlijkse zitting van de Algemene Vergadering van de VN zei Annan dat preventief optreden, als dat algemeen wordt geaccepteerd, kan leiden tot een ,,verspreiding van het unilaterale en wetteloze gebruik van geweld, met of zonder geloofwaardige rechtvaardiging''.

De Amerikaanse president Bush op zijn beurt verdedigde in zijn toespraak de oorlog tegen Irak. Hij zei dat de wereld misschien nog wel een keer preventief zou moeten optreden, om aanvallen van terroristen met onconventionele wapens te voorkomen. Zulke aanvallen kunnen ,,een lijden veroorzaken op een schaal die we ons nauwelijks kunnen voorstellen'', aldus Bush.

Annan zei dat de doctrine van de preventieve aanval ,,een fundamentele uitdaging vormt voor de uitgangspunten waarop, hoe onvolmaakt ook, wereldvrede en stabiliteit de afgelopen 58 jaar gebaseerd zijn geweest''. De secretaris-generaal zei dat het passeren van de VN bij een oorlog het hele systeem van ,,collectieve actie'' sinds 1945 ter discussie stelde. Maar hij waarschuwde tegen het verwerpen van unilateralisme zonder je te verdiepen in de vraag waarom landen zich ,,uitzonderlijk kwetsbaar'' voelen.

Ook de Veiligheidsraad moet zich volgens Annan afvragen hoe moet worden omgesprongen met preventieve aanvallen. Hij kondigde aan een panel van deskundigen te formeren, dat zich moet bezinnen op vredes- en veiligheidsproblemen en hervormingen binnen het VN-systeem, waaronder de Veiligheidsraad.

De Franse president Jacques Chirac leverde eveneens zware kritiek op de unilaterale Amerikaanse aanval op Irak. ,,Niemand kan alleen optreden in de naam van allen, en niemand kan de anarchie accepteren van een samenleving zonder regels. Er is geen alternatief voor de Verenigde Naties'', zei hij.

Bush riep de VN-lidstaten op mee te helpen aan de wederopbouw van Irak.

Vervolg ASSEMBLEE: Pagina 5

ASSEMBLEE

Bush wil ordelijk proces in Irak

,,De staat Irak behoeft en verlangt onze hulp, en alle landen van goede wil zouden naar voren moeten stappen en die bijstand moeten geven'', zei Bush. In eigen land staat de Amerikaanse president onder groeiende druk door de geringe vooruitgang bij en de stijgende kosten van de bezetting van Irak.

Bush sloot een snelle overdracht van de macht aan de Irakezen uit, waartoe Frankrijk en ook de door de VS benoemde Iraakse regeringsraad zelf hebben opgeroepen. Het Iraakse zelfbestuur moet worden ,,bereikt met ordelijke en democratische middelen'', aldus Bush. ,,Dat proces moet zich ontvouwen overeenkomstig de behoeften van de Irakezen, noch overhaast noch vertraagd door de wensen van andere partijen'', zei Bush.

Chirac bepleitte in zijn toespraak ,,een realistisch tijdschema'' voor de machtsoverdracht aan de Irakezen, wat volgens Frankrijk binnen drie tot negen maanden moet gebeuren; een standpunt dat Duitsland gisteren deelde. Bush en Chirac slaagden er later in een onderling gesprek niet in hun meningsverschillen over de snelheid van de machtsoverdracht op te lossen. Chirac zei, aldus een Amerikaanse regeringsfunctionaris, dat hij de Amerikaanse inspanningen voor een nieuwe VN-resolutie voor meer hulp en troepen in Irak niet in de weg zal staan. ,,We willen heel erg dat de Amerikanen slagen en proberen een bijdrage te geven aan hun denkwijze'', zei Chirac.

Bush bepleitte een grotere VN-rol in Irak, maar het is onduidelijk of die de andere landen ver genoeg gaat. ,,Zoals in de nasleep van andere conflicten, moeten de VN helpen bij het ontwikkelen van een grondwet, het opleiden van ambtenaren en het houden van vrije en eerlijke verkiezingen.'' Bush stelde gisteren ook voor een resolutie aan te nemen die de verspreiding van massavernietigingswapens strafbaar stelt. Hij riep ook meer landen op deel te nemen aan een initiatief om verdachte wapenladingen sneller te onderscheppen.

HOOFDARTIKEL: pagina 9