Zijn Frans zal hem nog van pas komen

De NAVO moet een nieuwe rol op zich nemen en de Europese leden moeten hun verplichtingen nakomen. De nieuwe secretaris-generaal schetste gisteren enkele uitgangspunten, in beide talen van de alliantie.

Eén verschil tussen de nieuwe en oude NAVO-secretaris-generaal werd gisteren bij de presentatie in New York in elk geval duidelijk: Jaap de Hoop Scheffer spreekt beter Frans dan George Robertson.

Frans is naast Engels de andere officiële NAVO-taal, maar George Robertson meed het de afgelopen vier jaar zo veel mogelijk. Robertsons mengelmoesje, waarin de Schotse hooglanden onafscheidelijk doorklonken, werkte al kort na zijn aantreden op vele lachspieren bij de NAVO, inclusief die van hemzelf.

Dat zal De Hoop Scheffer niet overkomen. Soepel en zelfverzekerd trad hij gisteren in kamer 226, de vaste briefingzaal in het hoofdkantoor van de Verenigde Naties in New York, de internationale media in beide talen tegemoet.

Daarmee lijkt op voorhand voorlopig het belangrijkste verschil tussen de Nederlander en de Schot aangegeven. Of de NAVO onder de gisteren gekozen De Hoop Scheffer een wezenlijk andere koers zal varen, valt nog te bezien. Diplomaten en waarnemers verwachten geen ingrijpende wijzigingen. ,,Jaap deelt de meningen van Robertson op veel terreinen. Hij zal het niet fundamenteel anders doen'', zegt een medewerker. Een andere medewerker zegt: ,,Jaap heeft een andere stijl. Hij is op en top diplomaat.''

De Hoop Scheffer zal naar verwachting de expansieve lijn van Robertson doortrekken: de NAVO moet een nieuwe rol spelen op het wereldtoneel en bij crisisbeheersing en in de strijd tegen terreur en massavernietigingswapens ver buiten het eigen grondgebied kunnen optreden, zoals nu in Afghanistan en bij de bijstand aan een Poolse stabilisatiesector in Irak. Niet voor niets stelde De Hoop Scheffer eerder dit jaar voor dat de NAVO desnoods in het Midden-Oosten een taak kan vervullen bij de uitvoering van een eventueel vredesakkoord.

De Europese landen binnen de alliantie moeten meer doen om de militaire kloof met Amerika ,,niet te groot'' te laten worden en de hiervoor aangegane verplichtingen op de top van Praag van november vorig jaar uitvoeren. Maar de eigen Europese defensieambities, die voorzien in een Europese macht van 60.000 man, moeten ,,complementair'' zijn aan die van de NAVO, en niet concurrerend. Het waren enkele algemene uitgangspunten die De Hoop Scheffer gisteren schetste zonder nog op inhoudelijke vragen te willen ingaan. De Nederlander maakte duidelijk dat hij graag leiding zal geven aan ,,de alliantie in een tijd van overgang''. Maar hij overschat zijn rol niet: ,,De secretaris-generaal dient de alliantie, de lidstaten zijn de baas.''

De Hoop Scheffer wacht een vol takenpakket: hij moet het herstel van de geschonden transatlantische verhoudingen als gevolg van het conflict rond Irak mee helpen bevorderen. Daarbij zullen zijn Frans en Engels hem nog van pas komen, want vooral de relatie tussen Parijs en Washington blijft onder druk staan. Voorts moet hij de uitbreiding met zeven nieuwe lidstaten volgend jaar in goede banen leiden. Ook zal hij de relatie met Rusland, China, dat vorig jaar ook bij de NAVO aanklopte, en tal van partnerschappen met voormalige Sovjet-republieken mee moeten vormgeven.

De vlotte presentatie van De Hoop Scheffer gisteren vormde een licht contrast met die andere oud-CDA-leider, Ruud Lubbers, die zich bijna drie jaar geleden op dezelfde plaats in moeizaam Engels aan de wereld toonde, toen hij door VN-chef Kofi Annan was gekozen als Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de VN (UNHCR). Lubbers kon destijds bogen op veel meer aandacht in zaal 226, die gisteren slechts met een handjevol internationale journalisten was bezet. De benoeming van De Hoop Scheffer raakte bij de VN, zoals een naaste medewerker vreesde, gisteren in de verdrukking door onder meer een top over terrorisme en een top over aidsbestrijding. Wat groot nieuws was voor Nederland, was nog geen groot nieuws voor de wereld.

Daartegenover stond een warm welkom van allerlei leiders en collega's voor De Hoop Scheffer. Van een omarming door zijn Russische collega Ivanov, tot een felicitatie door VN-chef Annan, die in een gesprek later op de dag schertsend zinspeelde op toekomstige samenwerking tussen de VN en de NAVO, tot een regen van felicitaties per sms of gsm door de Amerikaanse minister Powell, Lord Robertson, andere collega's en familieleden.

Gisteren begaf De Hoop Scheffer zich nog gewoon op straat door New York zonder lijfwachten. Dat zal snel veranderen. Over enkele maanden rijdt hij ook in een gepantserde limousine. Het hardlopen in het weekend zal de nieuwe NAVO-chef, die 12 kilometer per uur haalt, eveneens anders moeten organiseren.