Trnava rookt de pijp van papa Peugeot

Slowakije is herondekt door buitenlandse investeerders. In het plaatsje Trnava vestigt de Franse autofabrikant PSA eind dit jaar een fabriek.

Trnava houdt van Frankrijk. Franse leer- en woordenboeken zijn in de boekwinkels van dit Slowaakse stadje (70.000 inwoners) niet meer te vinden. Ze zijn uitverkocht, verslonden, want heel Trnava zit op Franse les. Vlak buiten het stadje wordt duidelijk waarom. Op een nu nog immense lege vlakte bouwt het Franse concern PSA Peugeot Citroën een van de grootste autofabrieken van Midden-Europa.

De bouw werd in januari aangekondigd en moet over drie maanden al afgerond zijn. Vanaf 2006 rollen er 300.000 auto's per jaar van de band, vooral kleine modellen als de Peugeot 206 en de Citroën C3. De fabriek zal aan zo'n 10.000 man werk verschaffen, de toeleveranciers niet meegerekend. Het werkloosheidsprobleem van Trnava is in één klap opgelost. ,,Er zullen'', zegt Štefan Bošnák, de tevreden burgemeester, ,,zelfs mensen van buiten moeten worden aangetrokken.''

Slowakije wordt herontdekt door buitenlandse ondernemingen. Het werd lange tijd onaantrekkelijk gevonden om de politieke situatie: onder de grillige en autoritaire regering van Vladimír Meciar, in de jaren negentig, werd er met Slowakije hoofdzakelijk handel gedreven, een relatief risicoloze activiteit. Veel fabrieken werden er niet gebouwd, op een enkele uitzondering na, zoals de Volkswagen-fabriek in Bratislava.

Sinds enkele jaren neemt de belangstelling voor Slowakije als productielocatie alsnog toe. Volgens de Nederlandse ambassade in Bratislava wordt ook door Nederlandse ondernemers steeds vaker geïnformeerd naar mogelijkheden om productie over te hevelen naar Slowakije. Vooral de Nederlandse metaalsector toont belangstelling, omdat Slowakije een traditie heeft op het gebied van metaal. Er werden vroeger bijvoorbeeld tanks en ander wapentuig gemaakt.

Het is niet alleen de nabijheid van West-Europese markten die Slowakije aantrekkelijk maakt. Het land heeft één belangrijk voordeel ten opzichte van buurlanden: de lonen zijn er minder snel gestegen. Een Slowaak verdient gemiddeld 60 procent van wat een Tsjech of een Pool verdient.

In de al jaren woedende strijd om autofabrieken tussen Polen, Tsjechië, Slowakije en Hongarije zijn lage lonen een belangrijk wapen. De Koreaanse autofabrikant Hyundai wil een nieuwe fabriek bouwen in de regio. Volgend jaar mei valt de beslissing waar. Slowakije geldt als een kansrijke kandidaat. Ook toeleveranciers van auto-onderdelen overwegen hun productie naar Slowakije te verplaatsen. In Bratislava en Trnava worden nu grote bedrijventerreinen gebouwd.

Vorig jaar nam de auto-industrie 20 procent van de industriële productie van Slowakije voor haar rekening. Door de komst van PSA Peugeot Citroën zal dat percentage aanzienlijk toenemen. Sommige economen zeggen dat Slowakije moet uitkijken dat het niet te afhankelijk wordt van de auto-industrie voor zijn economische groei: die industrie is immers erg grillig. Maar in Trnava is zulke praat aan dovemansoren gericht.

De Franse monsterfabriek heeft het stadje, vijftig kilometer ten noordoosten van Bratislava, op z'n kop gezet. ,,Vrachtwagens rijden al maanden af en aan en daar is de stad met zijn smalle straatjes niet op gebouwd'', vertelt Bošnák. Maar dat is na december, wanneer de fabriek wordt opgeleverd, afgelopen.

[Vervolg SLOWAKIJE: pagina 15]

SLOWAKIJE

Salarissen stijgen, werkloosheid daalt

[Vervolg van pagina 13]

Vanaf dan zal het banen regenen. Bošnák: ,,Volgend jaar zullen in eerste instantie vijfhonderd mensen in de fabriek werken. In 2006 zullen dat er 3.500 zijn en uiteindelijk meer dan 9.000.'' Trnava telt op dit moment ruim 4.500 werklozen, ofwel 12,6 procent van de beroepsbevolking, iets minder dan het landelijk gemiddelde (14 procent).

Maar ook nu al zijn de gevolgen van de nieuwe fabriek merkbaar. In de eerste helft van het jaar zijn de salarissen in Trnava en omgeving op jaarbasis met 7,8 procent gestegen, de werkloosheid is in dezelfde periode met 2,8 procent gedaald. Daarmee loopt de regio voorop in Slowakije. De Slowaakse staat heeft 6 miljard kroon (145 miljoen euro) uitgetrokken om de lokale infrastructuur te verbeteren. ,,Trnava verandert in een economische tijger, waarvan de groei die van Bratislava dreigt in te halen'', schreef dagblad Pravda onlangs. ,,Bratislava ligt in de buurt van Trnava'', zegt burgemeester Bošnák. ,,En niet andersom.''

In politiek opzicht is Trnava een van de meest stabiele steden van Slowakije. Van de 31 gemeenteraadsleden behoren 30 tot partijen die ook op landelijk niveau in de regering zitten. En Bošnák is bezig aan zijn derde termijn. ,,De politieke situatie hier heeft veel vertrouwen gewekt'', zegt de burgemeester, die met het binnenhalen van de Fransen zeker lijkt van een vierde termijn.

Trnava had al ervaring met auto's: tot 1994 werden hier ambulances gemaakt. Toen die fabriek dichtging, kwamen 5.000 mensen op straat te staan. Een deel daarvan vond werk bij Volkswagen in Bratislava. Burgemeester Bošnák verwacht dat deze mensen terug zullen komen. Volkswagen ook, want naar verluidt vraagt de Duitse fabrikant (sommige) werknemers een verklaring te ondertekenen waarin ze beloven niet naar de concurrent over te stappen.

Aan de oude ambulancefabriek waren verschillende technische scholen verbonden, die de jaren negentig hebben overleefd. Op verzoek van PSA Peugeot Citroën zijn de schoolboeken inmiddels aan de wensen van de autofabrikant aangepast. Ruzena Kozmová, decaan van de plaatselijke universiteit, heeft ook gereageerd op de komst van de Fransen: ze heeft binnen een mum van tijd een studie Frans uit de grond gestampt, voor hoger opgeleiden die werk willen vinden in de fabriek: ,,Er is nu voor Frans al net zoveel belangstelling als voor Duits en Engels.'' Het is nu wachten op de eerste brasserie.