Schiphol: convenant is achterhaald

Amsterdam eist voor de rechter dat Schiphol zich houdt aan een `keiharde' afspraak over het beperken van vluchten over de binnenstad. Maar die afspraak is `achterhaald', zegt de luchthaven.

De gemeente Amsterdam sloot bijna tien jaar geleden een convenant, een letter of intent, met de luchthaven Schiphol en Luchtverkeersleiding Nederland over het beperken van het aantal landingen op de Schiphol-Oostbaan en de Kaagbaan. Deze baancombinatie wordt doorgaans alleen gebruikt bij slecht weer. Toestellen moeten dan in veel gevallen recht over de binnenstad van Amsterdam vliegen, wat veel geluidsoverlast veroorzaakt. In het convenant werd afgesproken dat het aantal ,,rechte naderingen'' jaarlijks niet meer dan 1 procent van het totale aantal landingen zou bedragen, met een uitloop naar 2 procent.

De letter of intent stond gisteren voor de Haarlemse rechtbank ter discussie. Schiphol en Luchtverkeersleiding hebben het convenant vorig jaar mei opgezegd, tot ongenoegen van Amsterdam, dat de luchtvaartsector aan de afspraken wil houden.

Rechtbankpresident Monster deed gisteren weinig om zijn oordeel over het convenant te verhullen. ,,Dit document is zeker voor verbetering vatbaar, al was het maar qua taalgebruik.'' En hoe is het mogelijk dat de luchtvaartsector begin 1994 zijn handtekening heeft gezet onder een contract waarbij vooral de gemeente Amsterdam baat heeft? ,,Ik lees er alleen eenzijdige verplichtingen in voor de luchtvaartsector.''

Schiphol, Luchtverkeersleiding en KLM willen van de afspraken af. Niet zozeer omdat het convenant de luchthaven beperkt in haar capaciteit, zeggen hun advocaten, want de combinatie Schiphol-Oostbaan en Kaagbaan wordt alleen ingezet bij een straffe zuidwestenwind tijdens piekuren. ,,Het gaat om kleine aantallen landingen. Waar hebben we het eigenlijk over?'', verzuchtte advocaat Douma van Schiphol. De afgelopen jaren bedroeg het aantal landingen weliswaar steeds iets meer dan de afgesproken 2 procent, maar over ruim een maand wordt het nieuwe vijfbanenstelsel definitief in gebruik genomen. Dan zal blijken, aldus Schiphol, dat het aantal betwiste landingen verder zal dalen, tot ongeveer een half procent. En dat de luchtvaartsector er destijds afspraken over heeft gemaakt, was uit begrip voor de angst van de gemeente dat de Schiphol-Oostbaan na tijdelijk extra gebruik zou uitgroeien van een ,,stormbaantje'' bij slecht weer tot een volwaardige baan.

Maar de belangrijkste reden om de afspraak eenzijdig op te zeggen, aldus de luchtvaartsector, is dat er inmiddels sprake is van een ,,onaanvaardbare doorkruising'' van nationale wetgeving. De Luchtvaartwet, vorig jaar door het parlement geloodst, stelt niet meer zoals vroeger eisen aan aantallen vluchten en passagiers, maar stelt alleen milieudoelen. Schiphol mag zelf bepalen hoeveel vluchten het uitvoert, als het maar binnen de door de minister van Verkeer en Waterstaat gestelde geluidsgrenzen blijft. Een afspraak als met Amsterdam, die het aantal vluchten limiteert, past daar niet meer bij. ,,De letter of intent is uitgewerkt en achterhaald'', aldus Schiphol-advocaat Douma. Bovendien geeft de afspraak de Amsterdammers een ongewenste ,,voorkeursbehandeling'' ten opzichte van andere gemeenten nabij Schiphol.

Amsterdam ziet dat anders. ,,Eigenlijk is dit een heel eenvoudige zaak. Er zijn keiharde bilaterale afspraken gemaakt en die moeten worden nagekomen'', aldus advocaat Minderhoud van de gemeente. En als het aantal ,,rechte naderingen'' over de binnenstad de komende jaren zo klein zal blijven, wat is dan eenvoudiger dan het convenant te continueren? Dat de luchtvaartsector de afspraak heeft opgezegd, bewijst dat men op ,,ramkoers'' zit, zo meent Amsterdam. De kans is groot dat het aantal rechte naderingen richting Schiphol-Oostbaan wel degelijk zal toenemen, aldus de gemeente. Het normenstelsel is ,,fraudegevoelig'' en alleen al het komend jaar zal Schiphol, ter compensatie van de eerder gemaakte ,,invoerfout'' bij de Zwanenburgbaan, meer op andere banen gaan vliegen en ,,zoveel mogelijk gebruikmaken van de aanvliegroute over de binnenstad van Amsterdam''. En dat is ,,niet acceptabel''. En wat de veronderstelde ,,doorkruising'' van wetgeving betreft: de luchtvaartsector kan nog zo vaak beweren dat de convenantsnorm van 1 procent niet werkelijk hoeft te worden gehaald maar is gebruikt als ,,hulpmiddel'' voor het opstellen van het vliegschema om de wettelijke milieudoelen te halen, dat is niet wat Amsterdam onder naleving van de afspraken verstaat, ook niet onder de nieuwe Luchtvaartwet.

Amsterdam dringt aan op ,,handhaving'' van de gemaakte afspraken. ,,Want de handhaving door het rijk onder de oude wet deugde van geen kant'', aldus de gemeente Amsterdam. Uitspraak op 5 november.