`Niet blijvend te weren'

Het is een intrigerende vraag: zou Nederland ooit televisie hebben gekregen als Philips niet zo veel druk op Den Haag en Hilversum had uitgeoefend? De regering en de omroepen aarzelden nog, anno 1951. De wederopbouw ging vóór alles en noopte tot zo laag mogelijke lonen. De aanschaf van een tv-toestel (zo'n 700 gulden) zou iedereen op kosten jagen en de looneisen opschroeven, vreesde minister-president Drees (PvdA). Maar toen kwam president-directeur Otten van Philips in het geweer. ,,Als de televisie niet doorgaat, gaat Philips te gronde'', waarschuwde hij in het openbaar. Twee weken later gaf het kabinet het groene licht voor een tweejarig experiment met het nieuwe medium.

Philips had haast, vertelt Andere tijden vanavond in een mooi geïllustreerde aflevering. Men wilde tv-toestellen verkopen, maar dat ging niet als er geen programma`s waren. Bovendien zou de export van die apparaten ongeloofwaardig zijn als er in Nederland, de thuismarkt van het bedrijf, nog niet eens tv bestond. Weliswaar verzorgde Philips zelf al drie jaar op eigen kosten een experiment met allerlei programma`s, maar daarvan bleef de ontvangst beperkt tot een kring rond Eindhoven. Er moest nationale televisie komen, hoe afhoudend de regering en de omroepen ook waren.

Ten slotte kwam het er, op 2 november 1951, dus toch van. Al was het maar, zoals onderwijsminister Rutten (KVP) blijkens de kabinetsnotulen van 2 mei 1951 zei, ,,aangezien men de televisie toch niet blijvend zal kunnen weren''. Maar een paar uur per week, niet meer, en zo weinig mogelijk amusement – want de vrees voor oppervlakkigheid en ,,verkeerde zedelijke opvattingen'' zat diep. Ook en vooral bij KRO-voorzitter Kors, die tot eerste voorzitter van de Nederlandse Televisie Stichting (de huidige Publieke Omroep) werd benoemd. Hij kreeg zijn eerste tv-toestel trouwens cadeau van Philips. De eerste twee jaar betaalde Philips ook de studio's en bijna alle techniek, inclusief het salaris van tv-pionier Erik de Vries die alle omroepmedewerkers uit die tijd leerde tv te maken. Dat was een nuttige investering, kan achteraf worden geconstateerd.

Andere tijden, NPS/VPRO, Ned.3, 20.55-21.30u.