Monti viert zege in zaak-Alstom niet

`Supermario' Monti, de Europees commissaris mededinging kan tevreden terugkijken op de zaak-Alstom. De redding van het Franse concern valt nu binnen Brusselse regels.

Eurocommissaris Mario Monti wilde gisteren niet over ,,winnaars of verliezers'' praten in het brisante conflict met Frankrijk over staatssteun aan het conglomeraat Alstom. Maar hij liet de kans niet onbenut om duidelijk te maken dat het aan zijn onbuigzame opstelling was te danken dat Frankrijk de financiële steun voor het noodlijdende industriebedrijf (ruim 118.000 werknemers in heel Europa) aan de eisen van de Europese Commissie heeft aangepast.

Monti had Parijs afgelopen woensdag precies vijf dagen de tijd gegeven om aan zijn eisen tegemoet te komen, nadat de Franse regering had verzuimd de steunmaatregelen in Brussel aan te melden. ,,Ik ben verheugd over de kwaliteit van de dialoog vanaf dat moment'', zei hij gisteren droogjes. Hij had gedreigd een kapitaaldeelname van de Franse staat in Alstom te blokkeren. Zo'n onomkeerbare vorm van financiële steunverlening zou het mededingingsonderzoek naar de herstructurering van Alstom, dat onder meer hogesnelheidstreinen en energiecentrales bouwt, immers zinloos maken. Monti wilde alleen een achtergestelde lening accepteren, maar Parijs vreesde dat het bankenconsortium achter de reddingsoperatie voor Alstom dan zou afhaken. ,,Het dreigement van de Commissie is gebruikt als afschrikkingsinstrument en het heeft gewerkt'', aldus Monti. ,,De Franse republiek heeft haar plan aangepast.''

Voor Monti, die ex-hoogleraar economie is, staat in de Alstom-zaak de geloofwaardigheid van de aanpak door Brussel van ongeoorloofde staatssteun en daarmee ook het hele Europese mededingingsbeleid op het spel. Hij zei gisteren dat burgers in de kleine en de nieuwe lidstaten niet de indruk mogen krijgen dat de Commissie ,,niet streng is voor grote lidstaten''. Monti gaf aan dat ,,sterke druk op het hoogste niveau van Frankrijk en sommige andere lidstaten'' op de Commissie was uitgeoefend om ,,flexibel'' te zijn. Vorige week werd in Brussel bekend dat de Franse president Jacques Chirac met Commissie-voorzitter Romano Prodi belde om zich te beklagen over de harde opstelling van Brussel. Ook was er volgens Monti sprake van ,,politieke en morele'' druk door critici in Frankrijk, die de Commissie verantwoordelijk stelden voor een mogelijk faillissement van Alstom.

De Alstom-zaak lijkt de culminatie van een reeks conflicten met Frankrijk over mededingingsregels. Zo kwam Brussel twee jaar geleden in botsing met Parijs na het verbod aan de Franse elektronicabedrijven Schneider en Legrand te fuseren. Ook heeft Parijs tot nu toe geweigerd enkele honderden miljoenen euro's ongeoorloofde staatssteun aan computerbedrijf Bull terug te vorderen.

Het gaat bij het mededingingsbeleid in feite ook over industriebeleid in de EU. Vooral Frankrijk en Duitsland vinden dat de Commissie te weinig ruim baan maakt voor grote industriële bedrijven. Monti bestreed gisteren dat hij door een streng mededingingsbeleid zou verhinderen dat in de EU industriële `kampioenen' ontstaan. Hij wees op toegestane Franse fusies als TotalFina (olie), Carrefour/Promedes (detailhandel) en Siemens/Framatome (technologie). ,,De concurrentieregels zijn geen onneembare obstakels om de efficiency van Europese ondernemingen te vergroten'', aldus Monti. ,,Het mededingingsbeleid is een essentieel instrument voor concurrentie.''

Monti kwam vorig jaar onder vuur nadat het Luxemburgse gerecht een fusieverbod door de Commissie in drie zaken terugdraaide, waarbij scherpe kritiek werd geleverd op de economische analyse. De Italiaanse Eurocommissaris incasseerde de nederlagen en scherpte vervolgens een al in gang gezette hervorming van zijn directoraat-generaal aan. Zo kwam er een chef-econoom en een intern panel dat als `advocaat van de duivel' optreedt. Ook werden procedures om betrokken partijen te horen verbeterd. In een recente grote enquête onder het bedrijfsleven door het gezaghebbende Global Competition Review kwam de EU-mededingingsautoriteit als een van de beste ter wereld uit de bus.

Monti wilde gisteren op geen enkele manier vooruitlopen op het onderzoek naar de herstructurering van Alstom. Wel zei hij zich bewust te zijn van het ,,strategisch belang'' van Alstom voor de Europese industriesectoren waarin het bedrijf actief is.