Hoop op erkenning

Komt de nieuwe Vincent van Gogh uit Nieuw Zeeland? Als we Marja Bloem, conservator van het Amsterdamse Stedelijk Museum mogen geloven wel. In 1996 zag zij in de City Gallery in Wellington, Nieuw Zeeland, het schilderij Walk. Beach Walk: Series C (1973) van Colin McCahon (1919-1987). Het maakte diepe indruk op haar. Walk. Beach Walk paste in de traditie van Nederlandse zeegezichten, zo vertelt Bloem in de nieuwste Artforum – hetzelfde licht, dezelfde sfeer. En ook McCahons andere werk, nadrukkelijk modernistisch maar toch vol met bijbelse en religieuze verwijzingen, raakte haar. Ze overtuigde haar directeur, Rudi Fuchs, ervan in het Stedelijk een grote Colin McCahon-expositie te organiseren. Daar werd voor het eerst de Van Gogh-kaart gespeeld: in alle publiciteit en interviews die Fuchs en Bloem gaven, wezen ze op het eenzame leven van McCahon, ver weg van alle moderne ontwikkelingen, zijn pogingen de twee culturen van Nieuw Zeeland te vermengen, het gebrek aan erkenning tijdens zijn leven.

Een prachtig verhaal – maar het werkte niet. De Nederlandse pers reageerde lauw op A Question of Faith en erger: geen enkel ander museum in Europa en Noord-Amerika bleek geïnteresseerd de expositie over te nemen. Dat maakte A Question of Faith niet alleen erg duur (vooral door de enorme transportkosten), het betekende ook dat de gehoopte erkenning voor McCahon uitbleef. Een Van Gogh die alleen aan de Paulus Potterstraat wordt erkend is geen Van Gogh.

Toch is de lancering van Colin McCahon nog niet voorbij. Want Bloem heeft een invloedrijk medestander gevonden: Thomas Crow, Artforum-redacteur en directeur van het Getty Research Institute. Deze interviewt Marja Bloem in de nieuwste Artforum ruim zeven pagina's lang over McCahon en zijn werk en plaatst de schilder en passant op gelijke hoogte met onder anderen Mark Rothko, Jackson Pollock en Jasper Johns: ,,An artist fully at their level of achievement.'' Maar waaróm dat nou zo is, daar kom je als lezer niet goed achter. In het stuk vermeien Crow en Bloem zich vooral in gedetailleerde inhoudelijke onderzoekingen van McCahons oeuvre die de lezer die nog nooit van de Nieuw-Zeelander heeft gehoord enigszins vervreemdend zullen overkomen. Nog spijtiger is het dat geen moment wordt ingegaan op het gebrek aan erkenning dat McCahon bij Bloems eerste poging ten deel is gevallen.

Hoe het ook zij, en of Bloem succes zal hebben of niet, het blijft fascinerend om de wegen van de lancering van een nieuwe ster te volgen. Zeker in een blad als Artforum, dat ook dit nummer weer vol staat met sterren als Piotr Uklankski, John Currin en Dieter Roth – van wie je benieuwd mag zijn hoe hun beurskoersen er over vijf jaar voor zullen staan. Daar is niks mis mee, maar juist die nadruk op het hier en nu plaatst Bloems zoektocht naar erkenning voor McCahon in een schrijnend, maar ook roerend licht.

Artforum, september 2003, 270 blz. Prijs €10,90.