Domheid troef

Wordt Nederland dommer? vroeg M, het maandblad van deze krant, zich af, na gesprekken met hoogleraren die in verschillende landen hebben gewerkt. Over deze vraag en mogelijke oplossingen is een felle discussie ontstaan. Na eerdere artikelen over anti-intellectualisme en domme studenten biedt deze pagina een nieuwe weerslag van de discussie hierover. Een snelle greep: er zijn bollebozen genoeg, de organisatie deugt niet, onderzoek moet worden gefinancierd op basis van kwaliteit, en docenten zouden hun conformistische korset moeten losknopen.

Ivo Martijn uit Huizen was uitwisselingsstudent van de Universiteit Utrecht aan de University of Wisconsin. ,,Ik heb het Amerikaanse academische klimaat als veel stimulerender ervaren dan het Nederlandse'', schrijft hij. ,,Het niveau van de zwaarste vakken ligt er hoger dan in Nederland. De Amerikaanse docenten worden gedwongen om een goede prestatie neer te zetten, want aan het eind van elke cursus vullen de studenten voor het bestuur van het departement een beoordelingsformulier in. De Amerikaanse docenten vond ik in het algemeen enthousiasmerender dan hun Nederlandse collega's. Ik zie de Nederlandse kenniseconomie niet van de grond komen.''

Als promovendus aan een grote technische universiteit heeft G. Reitsma uit Noordwijk in vier jaar zijn faculteit praktisch ontmanteld zien worden. ,,De instroom aan studenten is gedaald van ruim 400 in de jaren tachtig naar 65 dit jaar. Bovenop deze inkomstenderving is ook fors bezuinigd op het onderwijs. Door personeelsgebrek wordt nu gedoceerd door docenten die het vak zelf nauwelijks meester zijn. Doordat de overheid steeds minder geld beschikbaar stelt, wordt zoveel mogelijk gezocht naar financiering door de industrie. Dit heeft tot gevolg dat er uitsluitend nog ruimte is voor product- of productiegericht onderzoek. Fundamenteel en risicovol onderzoek wordt vrijwel onmogelijk.''

,,In Nederland reageren de rekenmeesters'', vindt Mark Vermeulen uit Uden. ,,Zolang universiteiten worden afgerekend op prestaties in de vorm van het aantal geslaagde studenten, zal het gemiddelde regeren.''

,,Er is een natuurwet die zegt: het product van kwantiteit en kwaliteit is constant'', aldus N. Benschop uit Geldrop. ,,Dus als de kwantiteit toeneemt (door de democratisering van onderwijs, gelijkschakeling van alles en iedereen) dan krijg je noodzakelijk minder kwaliteit. Nederland blinkt uit in gelijkschakeling: zeer sympathiek voor de achterblijvers, maar funest voor de pioniers.'' ,,Presteren boven de middelmaat wordt hier als geestelijk ongezond gezien'', is de overtuiging van

I. Schouwstra uit Amsterdam. ,,Een jaar blijven zitten is prima, een jaar overslaan of indikken wordt ongezond en schadelijk geacht. Hoe komen we af van deze maaiveldmentaliteit af?''

,,Al jaren worden universiteiten beloond als studenten afstuderen'', schrijft E. Webbink uit Nijmegen. ,,Cijfers doen er in dit bekostigingsmodel niet toe. Dit heeft ertoe geleid dat in veel gevallen getentamineerd wordt met meerkeuzevragen en simpele tekstverwerkingsvragen. Het gaat al lang niet meer om talent.''