Ben Okri met liefde verbeeld op toneel

Azaro is een Abiku-kind. Hij leeft met zijn ene been in de geestenwereld en met zijn andere in de mensenwereld. Hij is hoofdrolspeler in het boek The Famished Road van de Nigeriaanse schrijver Ben Okri. Nu is Azaro's verhaal voor het eerst te zien als de familievoorstelling De hongerende weg voor kinderen en volwassenen, in een fenomenale uitvoering van Huis aan de Amstel, Firma Rieks Swarte en Toneelschuur Producties.

Al bij binnenkomst is duidelijk dat het een bijzondere voorstelling gaat worden. Een brede catwalk deelt de zaal doormidden, aan weerszijden hangen schilderingen die de weg en het oerwoud voorstellen. De lucht is een enorm blauw doek dat hoog boven het toneel wordt uitgespreid. Met elf spelers en meer dan twintig poppen golft het verhaal de daarop volgende drie uur (met pauze) over de toeschouwers.

De voorstelling wisselt met indrukwekkend gemak tussen vertelling en verbeelding. Dat geldt ook voor het tempo: grootse vechtscènes met enorme poppen en hevige opwinding worden afgewisseld door intieme scènes als een swingend liedje van Azaro's vader. Het jongetje Azaro bindt al die scènes aan elkaar als hij vertelt over zijn ouders en de armoede waarin ze leven. Bardame Madame Koto gelooft dat Azaro geluk brengt. Iedereen is op zoek naar dat geluk en als het kan een beetje welvaart. Maar in de armoedige wereld waarin ze leven is het voornamelijk de liefde voor elkaar die verlichting brengt.

Soms duikt er een reusachtig grijs spook op dat Azaro smeekt weer `thuis' te komen, in de geestenwereld waar zijn vriendjes op hem wachten. Maar Azaro wil niet. Soms zijn het driekoppig monsters of wezens met twee hoofden op elkaar, die Azaro de weg versperren en hem trachten te ontvoeren. Maar telkens blijft het jongetje terugkeren naar zijn familie, die hem met tranen van blijdschap opwacht.

Alles in De hongerende weg lijkt bijna uit zijn voegen te barsten van inspiratie. Er komen tien poppen op als het er zes hadden kunnen zijn, voor een gouden zee transformeert het hele decor, terwijl een goudkleurig luikje in principe ook voldoende was geweest. Niet dat er een tekort aan luikjes heerst overigens, de hele catwalk blijkt gaandeweg uit verborgen deuren en kleppen te bestaan.

Er is door Rieks Swarte met zoveel liefde en ijver aan deze voorstelling gewerkt, dat het ongelooflijk moeilijk moet zijn geweest die geestdrift binnen overzichtelijke paden te houden. Petje af voor regisseur Liesbeth Coltof, die als een volleerd menner voortdurend de overzichtelijkheid, de spanning en het tempo in glanzend evenwicht houdt.

Dat is niet in laatste plaats te danken aan de prachtige muziek van Beppe Costa en Hans Thissen. Met steeds andere en immer wonderlijke instrumenten duikt het tweetal aan alle kanten van het toneel op en speelt of bezingt de gebeurtenissen. Soms voeren de muzikanten zelfs een burenruzie aan, ieder aan één kant, ritmisch stampend. Op die manier is de muziek versmolten met de voorstelling en geeft het ook aan de wat minder geslaagde, rommeliger scènes een gevoel van samenhang.

Het ombouwen van de vuistdikke roman had om tal van redenen mis kunnen gaan. Door de overdaad, door de ingewikkelde structuur van de roman, door de soms kinderlijke verdeling van goed en kwaad. Maar ook omdat hier het verhaal wordt verbeeld van een arm Afrikaans jongetje in een Afrikaans land, en hoe overbrug je die culturele kloof met een cast die voor een groot deel uit weldoorvoede witte Hollanders bestaat? Als je het team van Swarte en Coltof aan het werk ziet, lijkt het eenvoudig. En dat is precies de bedrieglijke vanzelfsprekendheid die alle goede voorstellingen kenmerkt.

Voorstelling: De hongerende weg, naar de roman van Ben Okri, door Rieks Swarte en Liesbeth Coltof. Vanaf 10 jaar. Gezien 19/9, Toneelschuur, Haarlem. Tournee t/m 16/11. Inl: 020-622 9328 of www.huisaandeamstel.nl