Nutsbedrijven

Het artikel `Markt is fataal voor nutsbedrijven' van Alexander Vos de Wael in de markt is erg conservatief. Een bedrijfsvergelijking (benchmarking) vindt hij al gevaarlijk (NRC Handelsblad, 20 augustus). In de openbare dienstverlening zijn de klanten het belangrijkst. Klanten zijn de gebruikers van drinkwater, de reizigers in het openbaar vervoer, enzovoort. Daarnaast zijn er overheden die de infrastructuur ter beschikking stellen en financiële voorwaarden stellen. De klanten verlangen een betrouwbare dienstverlening, die gunstig is geprijsd. De overheden willen, met behoud van de betrouwbaarheid, de kosten verminderen. Daarom wordt de dienstverlening uitbesteed aan gespecialiseerde bedrijven. Zo ontstaan markten in de openbare dienstverlening.

Een voorbeeld is de markt van regionaal en lokaal openbaar vervoer in Nederland. Decentrale overheden verlenen (meerjarige) concessies. Inmiddels zijn achttien concessies openbaar aanbesteed. Door de concurrentie wordt de dienstverlening bij gelijke kwaliteit daadwerkelijk goedkoper. Voor dezelfde overheidsbijdrage wordt meer vervoer aangeboden. Ook neemt de variëteit in het vervoersaanbod toe.

Marktwerking stelt eisen. De wet moet goed zijn en het handelen van de aanbestedende overheden doordacht. De bedrijven moeten betrouwbaar presteren onder hun contracten. Maar de inrichting van een markt van openbare dienstverlening is ook ingewikkeld. Daarom is een consequent volgehouden inspanning van de overheden en de bedrijven nodig. Dat is niet teveel gevraagd voor de kostenreductie die bereikt kan worden.