Iédereen was er op het verjaardagsfeestje van Peres

De Israëlische politicus Shimon Peres is 80 jaar geworden, en gisteren werd hem een spectaculair feest aangeboden. Alleen de Palestijnen ontbraken.

Het lange leven van Simon Peres weerspiegelde zich in de lijst van gasten en deelnemers aan het spectaculaire verjaardagsfeest dat de Israëlische regering en vrienden gisteravond voor de in augustus 80 jaar geworden leider van de Arbeidspartij hadden georganiseerd. De vraag was niet wie wél aanwezig waren. Zelfs allang overleden presidenten (Charles de Gaulle), schilders (Marc Chagall) en mentor (David Ben Gurion) figureerden in het oratorische, muzikale en audiovisuele eerbetoon aan Peres.

Tussen alle presidenten, ex-presidenten, ministers van Buitenlandse Zaken, voorzitters van de raden van bestuur van Israëlische, Amerikaanse en Franse ondernemingen, schrijvers, filmmakers en een enkele Hollywoodactrice, ontbrak die ene leider, die meer dan wie ook het politieke leven van de Poolse immigrant heeft beïnvloed: Yasser Arafat. De president van het Palestijnse gezag noch andere Palestijnse leiders waren uitgenodigd voor het made for tv-gala in het Mann Auditorium in Tel Aviv.

Zelfs in de ijdelheid strelende fototentoonstelling (Peres met Clinton, Bush Kohl, koning Hussein, Rabin, Ben Gurion, Meir en zelfs Peres bij de kapper) in de foyer ontbrak Arafat. Slechts op één foto was hij te zien, op het beeld van de slotceremonie van een van de vele topontmoetingen in het Egyptische Sharm al-Sheikh (maart 1996). De beroemde foto uit 1993 waarop Rabin en Peres onder druk van Clinton Arafat een hand geven, was weggelaten.

De zeer kleine rol van Arafat in de biografische film van het leven van Peres markeert het huidige klimaat in Israël. Er zijn maar weinig Israëliërs, ook ter linkerzijde, die nog langer met Arafat te maken willen hebben. Het is verre van politiek-correct om, zeker openlijk, de breedgedragen anti-Arafat lijn te nuanceren.

Natuurlijk, het feest was georganiseerd door een comité van vice-premier Ehud Olmert, die Arafat bij voorkeur wil liquideren. En eregast was de Israëlische premier Ariel Sharon. Het moest een warm feest ter ere van Peres én van Israël worden. Maar toch was het opmerkelijk dat juist tijdens een collectieve lofzang op de winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede `de andere kant' zo opvallend afwezig was. Van alle verdiensten van Peres voor Israël kregen zijn inspanningen als minister en premier voor de nucleaire industrie, de luchtmacht, de immigranten, de kolonisten, de economie zware accenten. De vredesduif Peres werd in beeld gebracht via de Oslo-akkoorden van 1993 en dan met name het vredesverdrag met Jordanië. Het impopulaire akkoord met Arafat over Palestijns zelfbestuur op de Westelijke Jordaanoever werd slechts terloops vermeld.

Het ontbreken van zelfs maar één Palestijn was ook de andere ster van de avond, oud-president Bill Clinton, opgevallen. De razend populaire Clinton die opmerkelijk vaak en intens werd omhelsd door bewonderaarsters heeft nog steeds een goed afgestelde politieke antenne. ,,Het is voor Israël een hele moeilijke tijd, dat ziet iedereen. Maar toch, op enkele kilometers hier vandaan, leven mensen die ook vrede willen en net als jullie iedere dag bang zijn, bang zijn voor al het geweld en dood- en doodop zijn van vermoeidheid, net als jullie. Jullie kunnen er niet aan ontsnappen, jullie kunnen elkaar niet ontsnappen'', waarschuwde Clinton. En: ,,De terroristen zullen niet verdwijnen, je kan er één uitschakelen, je kan er meer uitschakelen, maar ze zullen blijven komen. Zij worden alleen maar jonger, armer en wanhopiger. Dat wij, jullie, vandaag zo ver af zijn van de droom van Simon Peres betekent niet dat wij de droom moeten vergeten. Er moet gepraat en onderhandeld worden over de oprichting van een Palestijnse staat. Het is verleidelijk op te geven, maar doe dat niet.''

Clinton had een heldere boodschap. Israël, zei hij, moet zaken doen met de nieuwe Palestijnse premier Ahmed Qurie, die bezig is een regering samen te stellen. Qurie wordt in Israël beschouwd als een zetbaas van Arafat. ,,Maar hebben Peres en Qurie destijds niet samen een nog steeds zeer werkbaar plan gemaakt'', bracht Clinton in herinnering.

Na een muzikaal intermezzo vol zoetsappigheid, schmaltz, waarin Clinton met een koor van joodse en Arabische kinderen Imagine van John Lennon zong en het halve kabinet meezong met kibbutsliederen kwam een een jonge Russische immigrant op het toneel. Hij vertelde over de zelfmoordaanslag bij het Dolfinarium van Tel Aviv. Zijn makker Sergej en 20 andere jongeren werden daarbij gedood, hijzelf zwaar gewond. ,,Alstublieft Ariel Sharon en Simon Peres sluit vrede. Maak hier een einde aan, alstublieft.''

Sharon zelf ging daar niet direct op in. Hij verhaalde over zijn nauwe band met Peres, de eerste kennismaking ten huize van Ben Gurion, de barbequefeestjes met hun families en andere ontspannen uitjes. Goede vrienden kunnen politieke tegenstanders zijn, was zijn warme boodschap. Sharon ging zelfs zover te suggereren dat hij en Peres op korte termijn weer met elkaar zullen samenwerken. Een suggestie die tot speculaties leidde over een terugkeer van de Arbeidspartij in de regering van nationale eenheid.

Geroerd door alle lof van vrienden en beste wensen (Woody Allen: mag deze slechte jood deze goede jood een leven van 120 jaar toewensen) zei Peres zelf ondanks de golven van geweld nog steeds in vrede te geloven. ,,Israëliers en Palestijnen zullen, zij aan zij, in twee staten in vrede leven. We kunnen die hoop nieuw leven inblazen. We kunnen het!'' In het besef dat die vrede Peres tot nu toe ontglipt is, werd hij binnen luid toejuicht, maar buiten heerste een andere stemming. Demonstranten eisten dat Peres voor de rechter wordt gesleept omdat hij tien jaar geleden met Arafat de Oslo-akkoorden heeft gesloten. ,,De Oslo-misdadigers, Peres voorop, moeten veroordeeld worden'', luidde de tekst op een zwarte ballon.