Hoerejacht

Is er ooit een straatnamencommissie geweest – vroeg ik vorige week – die de moed heeft gehad om een historisch gegroeide naam als bijvoorbeeld Hoerensteegje of Tippelkade officieel te maken? Ja, tot mijn verrassing blijkt er in Enkhuizen in Noord-Holland een steegje te bestaan dat bij raadsbesluit Hoerejacht is genoemd. Bij mijn weten is dit de enige straatnaam in Nederland waarin expliciet naar prostitutie of seks wordt verwezen. Natuurlijk, op diverse plaatsen kun je in de Wipstraat wonen en in Groningen loopt die zelfs parallel met de Pijpstraat, maar die namen hebben een heel andere herkomst.

Wat ook niet meetelt zijn namen als `Wipperdewitstraat' voor de Witte de Withstraat in Rotterdam (ooit vol ,,gelegenheden die gelegenheid boden'' zoals een lezer het omschreef), en `Rue de Vaseline' voor de Reguliersdwarsstraat in Amsterdam, een straat vol homobars. Dat zijn immers bijnamen, geen officiële namen. En ook de Vrouwenstraat in Alkmaar valt af, want weliswaar verwijst die naam ,,niet naar Onze Lieve Vrouwe maar naar vrouwen die daar in de middeleeuwen het oudste beroep tegen betaling uitoefenden'', zo meldde een historicus, maar Vrouwenstraat verwijst niet openlijk naar prostitutie. Iets vergelijkbaars doet zich voor bij de Groenhazengracht in Leiden, die volgens sommigen is vernoemd naar Groen Haze, een bordeelhoudster uit de 15de eeuw. Niemand zal het erg vinden om op de Groenhazengracht te wonen, terwijl lang niet iedereen op zijn briefpapier als adres Hoerejacht zou willen zetten.

Hoerejacht is dus een zeer bijzondere naam en daarom loont het de moeite (met veel dank aan P.W. de Vries) om te kijken hoe het in Enkhuizen zover heeft kunnen komen. In de eerste plaats is het echt een historische naam. Hij komt al voor in een notariële akte van 1651, overigens in de vorm Hoeresteigertje. De vroegste bron voor de naam Hoerejacht dateert van 1808. Ook op plattegronden van Enkhuizen van 1885, 1902 en 1922 is die naam te vinden, maar daarna wordt het een hele tijd stil, tot in 1981 Jelle Kolk, raadslid voor de PvdA, voorstelt om Hoerejacht officieel te maken. Dit leidt tot een tumultueuze raadsvergadering. Het College van B en W is bang dat sommige inwoners aanstoot aan deze naam zullen nemen, maar dat vindt Kolk een oneigenlijk argument, zo blijkt uit de notulen van die vergadering. ,,Sinds de Reformatie bestaat in Nederland een grote groep mensen die niets van de hel en nog minder van het vagevuur wil weten, hetgeen niet wegneemt dat de stad Enkhuizen een straat heeft die Hel en Vagevuur heet'', aldus Kolk.

Men discussieert ook over de exacte betekenis van de naam Hoerejacht. Moet jacht hier worden begrepen als `het vervolgen om gevangen te nemen' of verwijst dit naar de activiteit van de hoerenjager, de hoerenloper dus. Tegen beter weten in kiest men voor de eerste interpretatie, maar dat kan niet voorkomen dat Kolks voorstel wordt verworpen.

In 1998 laait de discussie opnieuw op. Waren er in 1981 nog geen woningen in het steegje, nu wel, en dus is het noodzakelijk dat er een straatnaam komt. B en W adviseren Jachtsteeg en wijzen de naam Hoerejacht op twee gronden af. Het naambordje zou ,,niet bestand zijn tegen de aantrekkingskracht van souvenirjagers'' en men is gaan twijfelen aan de herkomst van de naam. Moet die niet worden geïnterpreteerd als Horenjacht of Hoornjacht? Maar nee, historisch onderzoek maakt duidelijk dat Hoerejacht al eeuwenoud is en dus besluit de raad uiteindelijk op 12 oktober 1998, met 14 tegen 2 stemmen, voor Hoerejacht (zonder tussen-n).

Toch hadden B en W niet helemaal ongelijk. Het naambordje bleek inderdaad niet tegen souvenirjagers bestand en het verdween vrijwel onmiddellijk van de muur. Bovendien was de VVV te puriteins of te slordig om de naam op te nemen op de jongste plattegrond van Enkhuizen, die dateert van 2002. Dus ja, we kennen in Nederland een officiële straatnaam die expliciet naar prostitutie verwijst, maar hij staat momenteel niet op de kaart, en ook naar het naambordje zul je tevergeefs zoeken.

Reacties naar sanders@nrc.nl