Gerrit Achterberg

,,Vaak kijk ik met jaloezie naar Ierland, waar dichters helden zijn en worden gekoesterd. In Nederland wordt over dichters altijd wat meesmuilend gedaan. Ik heb een grote zendingsdrang in me. Daarom breng ik een muziekprogramma over de dichter Gerrit Achterberg. Eerder deed mijn gezelschap al Slauerhoff en Nescio, die is toch ook een dichter. Achterbergs poëzie leent zich goed voor een muzikaal arrangement. Hij was geobsedeerd door ritme, klank, de muzikaliteit van de poëzieregel. Eerst maakte ik een bloemlezing van honderd gedichten, daarvan komer er zo'n dertig in de voorstelling''.

Felix Strategier (53) is acteur, zanger, accordeonist. Sinds de oprichting van het gezelschap Flint in 1979, toen Gebroeders Flint geheten, maakte hij een groot aantal literaire theaterprogramma's over Van Ostaijen, Louis Paul Boon, Hugo Claus en Ed. Hoornik. Nu brengt hij samen met de klassiek geschoolde componist Paul Prenen en twee toneelspelers de voorstelling De Dichter is een Koe over Gerrit Achterberg (1905-1962), een van de grootste Nederlandse dichters uit de vorige eeuw. Onlangs publiceerde het Maandblad Geestelijke Volksgezondheid brieven uit de jaren dat Achterberg in een psychiatrische inrichting verbleef na de moord op zijn hospita in 1937. Flint heeft een eigen, sfeervol theater aan het Haarlemmerplein in Amsterdam, de voormalige Roode Bioscoop. Langs de wand hangen meterslange vitragegordijnen. Op een schrijftafel staat een ouderwetse typemachine, er liggen boeken en paperassen verspreid. Ook een bril die lijkt op de zwarte, hoornen bril die Achterberg droeg maakt onderdeel uit van de voorstelling.

,,Voor dit decor met de draperieën heb ik me laten inspireren door de fotoserie die Emmy Andriesse in 1947 in Achterbergs huis in Neede maakte. Het zijn beroemde foto`s. Achterberg staat half verscholen achter de vitrage en leest een gedicht voor. Met dit beeld heb ik zijn voyeurisme willen uitdrukken. Al drie jaar werk ik aan Achterberg, op de middelbare school las ik zijn gedichten. Hij is een geniaal dichter. Ik ben het dan ook helemaal niet eens met ene G. van Colmjon die in dagblad Trouw de poëzie van Achterberg afserveerde vanwege de aanval op zijn hospita. Gedichten mogen niet zo eenduidig autobiografisch beoordeeld worden. ,,Achterberg schuwde de gewelddadigheid niet. Hij was een man wiens geweten hem niet echt last bezorgde. De recente publicatie van zijn brieven heeft mijn visie op Achterberg niet veranderd. Het gaat om zijn gedichten. Met Prenen, die vooral een polyfoon componist is, koos ik vooral de zingbare gedichten. `Terreur' uit de postume bundel Blauwzuur is zo'n gedicht. Het gaat over de psychiatrische inrichting en heeft een angstaanjagend tempo. Dat hebben we met opzwepende melodieën in muziek omgezet. We splitsen Achterberg op in twee personages; mijn tegenspeler is David Vos. De ene acteur verbeeldt de ambtelijke zakelijkheid die Achterbergs poëzie ook kenmerkt, de ander drukt zijn psychische bezetenheid uit, niet alleen in erotisch opzicht, ook als dichter. Na de doodslag op zijn hospita merkte hij eens doodgemoedereerd op: `Ik heb er tenminste vijf goede gedichten over geschreven'. Voor hem was poëzie levensnoodzaak. Hij kon niet anders dan de tragische gebeurtenissen uit zijn leven en zijn hunkering naar de altijd afwezige vrouw in poëzie omzetten.''

Flint met `De Dichter is een Koe': 25 t/m 30/9 try outs; 1 t/m 19/10 20.30 uur (beh. ma) De Roode Bioscoop Amsterdam. Tournee t/m 21/12. Inl. (020) 6257500; www.theatergroepflint.nl