Sceptici kunnen de gele kaart trekken

Nationale parlementen kunnen `Brussel' voortaan terugfluiten. Over de kleur van het schort van de slager mogen ze best zelf beslissen.

De Britse actrice Kate Winslet kan trots zijn op haar post-zwangerschapsfiguur. 38 - 29 - 39 zijn de maten van de gevierde filmster voor haar borsten, middel en heupen. Maar `Brussel' dreigt haar ongelukkig te maken. De bureaucraten in de hoofdstad van Europa hebben uitgedokterd dat het Verenigd Koninkrijk in de pas moet gaan lopen met het continent. Geen inches meer, maar centimeters moeten voortaan op het Britse eiland worden gebruikt. Dan ziet het er voor Kate Winslet plotseling heel anders uit: 97 - 74 - 99, had de Britse krant Daily Mail uitgerekend. Poor Kate.

En weer was Europa de boosdoener. De Eurosceptische Britten huiverden opnieuw bij de gedachte dat Brussel almaar nieuwe decreten uitvaardigt waar burgers niet om gevraagd hebben.

Hieraan moet een eind komen als het aan de opstellers van de Europese grondwet ligt. Wie doet wat in Europa? Wat regelt de Europese Unie en waar moet Europa vanaf blijven? ,,Nationale parlementen kunnen met de gele kaart zwaaien als een voorstel van de Europese Commissie ze niet bevalt. Als dit erdoor komt, is het grote winst'', zegt René van der Linden, Eerste-Kamerlid. De CDA-politicus uit Limburg was een van de Nederlandse deelnemers aan de ruim een jaar durende Europese Conventie. ,,Zodra `Brussel' een uniforme maatregel wil opleggen, maar nationale parlementariërs vinden dat een bepaald besluit beter op een lager niveau in eigen land kan worden genomen (subsidiariteit), kunnen parlementen de Commissie terugfluiten.''

Waarom moet Brussel voor heel Europa bepalen welke kleur het schort van de slager moet zijn? Dat is onzinnig, vindt ook Joost Lagendijk, lid van het Europees Parlement namens GroenLinks. ,,Nationale parlementariërs krijgen nu de mogelijkheid paal en perk te stellen aan de bedilzucht van Brussel. Dat is goed'', zegt Lagendijk.

De invloed van nationale parlementen wordt op deze manier versterkt, zodat ze meer directe controle op de beleidsmakers in Brussel hebben. Europa moet immers ,,democratischer, efficiënter en doorzichtiger'' worden, had de Franse oud-president Giscard d'Estaing gezegd, toen hij als voorzitter van de Europese Conventie het startschot gaf voor het opstellen van de grondwet.

,,En Europa wordt aanzienlijk democratischer'', oordeelt Lagendijk. Het Europees Parlement krijgt veel meer macht. Niet alleen nationale parlementen kunnen het de Europese Commissie lastiger maken. Ook het Europees Parlement krijgt de mogelijkheid de opstellers van een Europese verordening terug te fluiten. ,,Parlementariërs kunnen aan het begin en aan het eind van de rit wetsvoorstellen tegenhouden.''

Dat moet er volgens Lagendijk toe leiden dat de Commissie zich meer met grote lijnen zal bezighouden en de lidstaten meer vrijheid voor eigen handelen hebben.

Ook krijgt het Europees Parlement meer bevoegdheden. Het krijgt meebeslissingsrecht op belangrijke gebieden als justitie en binnenlandse zaken. Het gaat hierbij vooral om asielwetgeving, strafrecht en politiesamenwerking. Ook over de hoofdlijnen van het landbouwbeleid krijgt het Europees Parlement iets te zeggen, want het mag voortaan beslissen over de hele begroting van ruim 100 miljard euro. ,,Dat is een grote stap voorwaarts'', zegt René van der Linden. ,,Voorheen had het parlement over de landbouwuitgaven, bijna de helft van de begroting, niets te vertellen. Daarin komt verandering.''

De besluitvorming zelf wordt ook doorzichtiger. De Raad van Ministers moet voortaan in het openbaar vergaderen als beraadslagingen en stemmingen over wetten op het programma staan. ,,Het is afgelopen met de achterkamertjespolitiek'', zegt Lagendijk. Dat is grote winst. Maar de grondwet zwijgt over onderhandelingen tussen Raad en Europees Parlement. ,,Het zou jammer zijn als die vergaderingen wel achter gesloten deuren blijven plaatsvinden.''

De buitenlandse politiek blijft zich eveneens ver buiten het speelveld van het Europees Parlement afspelen. Het Europees Parlement wordt slechts geraadpleegd over het buitenlands beleid. Bovendien wil ieder land zijn vetorecht behouden en blijft unanimiteit van besluiten vereist. ,,Dat is zonder meer een grote hindernis voor besluitvorming'', aldus Lagendijk.

Ook had Van der Linden graag gezien dat het Europees Parlement de voorzitter van de Europese Commissie voortaan direct zou mogen kiezen. Nu gebeurt dat op voorstel van de regeringsleiders, die zo meer kans hebben hun eigen kandidaat naar voren te schuiven.

Desondanks is het doel van Giscard om Europa democratischer en minder ingewikkeld te maken dichterbij gekomen, menen beide politici. Lagendijk: ,,Ideaal is het niet, maar vergeleken bij de huidige situatie in Europa gaan we zeker twee à drie stappen vooruit.''

De actrice Kate Winslet kan overigens gerust zijn. De Britten mogen gewoon in hun eigen maten blijven rekenen. Brussel koerst hooguit op vrijwillige overeenkomsten. Niet iedereen in de Europese hoofdstad wil van Europa een eenheidsworst maken.