Onverklaarde pulmonale hypertensie is een virusziekte

Het humane herpesvirus 8, dat ook Kaposisarcoom veroorzaakt, een huidkanker waar veel aidspatiënten aan lijden, is ook de boosdoener achter onverklaarde primaire pulmonale hypertensie. Dat hebben Amerikaanse onderzoekers vastgesteld door aanwezigheid van het herpesvirus te onderzoeken in het longweefsel van 30 patiënten met pulmonale hypertensie (The New England Journal of Medicine, 18 sept).

Pulmonale hypertensie is een zeldzame en levensbedreigende hart-longziekte, met enige tientallen nieuwe patiënten per jaar in Nederland. Door verbindweefseling (de groei van star, niet-functioneel weefsel) in de bloedvaten in de longen kan er geen uitwisseling van zuurstof en koolstofdioxide meer plaatsvinden. In de slagader die zuurstofarm bloed vanuit het hart naar de longen voert stijgt daardoor de bloeddruk. De rechter hartkamer vergroot in reactie daarop. Patiënten worden kortademig bij inspanning, vallen flauw, zijn moe, krijgen pijn in de borststreek, gezwollen aderen in de nek en uiteindelijk een blauwe huid. Uiteindelijk neemt de hartpompfunctie af en sterft de patiënt door hartfalen. Slechts een paar patiënten kunnen jaarlijks worden gered met een longtransplantatie.

Pulmonale hypertensie kan het gevolg zijn van andere ziekten (zoals longemfyseem of reuma) en heet dan secundaire pulmonale hypertensie. De ziekte kan ook een bijwerking zijn van geneesmiddelen. Is er een genetische aanleg, of is de oorzaak onbekend, dan heet de ziekte primaire pulmonale hypertensie.

De primaire pulmonale hypertensie met onbekende oorzaak blijkt nu met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid een virusziekte te zijn. De onderzoekers vonden het humaan herpesvirus 8 (hhv8) in 10 van de 16 patiënten met primaire pulmonale hypertensie en in geen van de 14 onderzochte patiënten met secundaire pulmonale hypertensie.

Het is onduidelijk waarom sommige mensen met een hhv8-infectie pulmonale hypertensie krijgen. Zeker is dat er veel meer mensen zijn geïnfecteerd dan er ziek worden. Het Kaposisarcoom is een huidkanker door hhv8-infectie die ontstaat bij mensen met een slecht werkend afweersysteem, vandaar dat het vaak opduikt bij aidspatiënten van wie het afweersysteem immers door hiv ten gronde wordt gericht. De eerste aidspatiënten zijn zelfs herkend vanwege het feit dat jonge homoseksuele Amerikanen opeens het Kaposisarcoom kregen, wat nog nooit was voorgekomen. Of patiënten met pulmonale hypertensie ook een zwak afweersysteem hebben, is onbekend. De onderzoekers kwamen op het idee naar herpesvirus te zoeken omdat al duidelijk was dat hiv-geïnfecteerde mensen vaak pulmonale hypertensie krijgen. Bij de hypertensiepatiënten zijn bovendien vaak moleculen in het bloed aangetroffen die kenmerkend zijn voor infecties en zelfs voor een infectie met hhv8.