Marokkanen willen `hun' moskee terug

Islamitische bewoners van de Amsterdamse Pijp hebben een advocaat in de arm genomen om het moskeebestuur aan de kant te zetten.

Zeventig mannen in zes rijen buigen tijdens het donderdagse avondgebed diep voorover en raken met hun hoofd de grond. Driekwart van hen is gekleed in traditionele kledij en draagt een baard.

De Arrahmane Moskee aan de Van Ostadestraat is een van de meest beruchte moskeeën van Amsterdam. In de Tweede Kamer suggereerden CDA en VVD onlangs de moskee te sluiten toen er geruchten de kop opstaken dat er jonge moslims voor terroristische activiteiten worden geronseld. En in juni vorig jaar bleek uit een reportage van Nova dat een imam in de moskee een Palestijnse zelfmoordaanslag verheerlijkte. Amsterdamse gemeente- en stadsdeelbestuurders reageerden geschokt, zochten contact met de moskee, maar lijken inmiddels verdwaald in de hevige interne twisten binnen de moslimgemeenschap van de Amsterdamse Pijp. Twisten die tot nieuwe rechtszaken zullen leiden.

Een groep voornamelijk Marokkaanse bewoners van de Pijp heeft nu een advocaat in de arm genomen om het moskeebestuur onder leiding van Mohamed Abou Allal aan de kant te schuiven. Zelf zeggen ze met honderden moslims de meerderheid in de buurt te vertegenwoordigen, een handtekeningenactie moet die claim ondersteunen. Uit notulen van vergaderingen blijken diverse verwijten: Abou Allal zou er extremistische ideeën op na houden, geld verduisteren, weigeren de moskee open te stellen voor de buurt en haar een maatschappelijke rol te laten spelen.

Steen des aanstoots voor de groep `gematigde moslims' is de rol van de Tabligh-beweging in de Arrahmane moskee. Aanhangers van deze internationaal opererende organisatie Jamat Al-Tabligh Wal-Dawa komen samen in de moskee, die fungeert als het centrum in Nederland. De beweging ontstond in 1927 in het toenmalige Brits-Indië als moslim-antwoord op toenemende hindoe-overheersing.

Volgens een leider van de opstandige gelovigen, die uit angst voor represailles anoniem wil blijven, zijn er ,,op donderdag speciale preken van mensen uit heel Nederland. Daar mogen wij niet bij zijn. Wij zitten in de grote zaal, en die mensen gaan naar een ander vertrek. Wat daar gebeurt is voor mij een raadsel. Wij willen geen extreme ideeën uit het buitenland hier.'' De invloed van de Tabligh-beweging zou ook de reden zijn dat de moskee zich niet wil openstellen voor de buurt en zou weigeren een maatschappelijke rol te spelen. Geen activiteiten voor kinderen, ouderen of vrouwen. ,,Ze schrijven een strikte levenswijze voor, die niet meer van deze tijd is. De islam geeft ieder de persoonlijke vrijheid te leven op de wijze die prettig is voor hem. Bij hen wordt alles geregeld door een emir in Pakistan. Persoonlijke interpretatie is taboe.''

De Leidse islamoloog prof. P.S. van Koningsveld zegt dat er weinig bekend is over de Tabligh in Nederland. Hij vergelijkt de beweging met Jehova's getuigen in het christendom. [Vervolg MOSKEETWIST: pagina 3]

MOSKEETWIST

De Tabligh-beweging bepaalt de regels

[Vervolg van pagina 1] ,,Ze zijn primair gericht op het terugbrengen van verdwaalde schapen uit de eigen kring. Gaan naar cafés en spreken mensen aan te stoppen met drinken en hun leven te beteren. Het gaat om levensstijl, ze zijn sterk moraliserend, en niet politiek gebonden.'' Echt gevaarlijk acht hij ze niet. ,,Maar het valt niet uit te sluiten dat rekrutering voor de jihad onder de dekmantel van de Tabligh-beweging plaatsvindt. Het is zeker wel mogelijk dat die Leger des Heils-achtige activiteiten die niet worden verdacht, gebruikt wordt als prachtige cover door mensen die andere bedoelingen hebben.''

Dat zijn namelijk de zorgen die bij internationale veiligheidsdiensten leven. Hoewel de Tabligh niet genoemd wordt in de jaarverslagen van de AIVD, zegt de geheime dienst dat de beweging wel in de gaten wordt gehouden: ,,We hebben aandacht voor de Tabligh-beweging'', aldus een woordvoerder. ,,Omdat zij een ultra-orthodoxe boodschap heeft, en daarom aantrekkingskracht uitoefent op radicale moslims. Dat kan een bijdrage leveren aan een klimaat van radicalisering.''

En uit het Aktiviteitenverslag van de Belgische geheime dienst van 2001: ,,In Frankrijk stelde men vast dat islamitische jongeren die waren veroordeeld voor feiten van terrorisme in aanraking waren geweest met de Tabligh. Sommigen hadden op kosten van de beweging een religieuze stage gevolgd in Pakistan, vanwaar ze werden doorgestuurd naar militaire trainingskampen.'' Zo is van Richard Reid bekend dat hij zich een tijd aangesloten heeft bij de Tabligh. Reid werd begin dit jaar tot levenslang veroordeeld voor zijn poging in 2001 een Amerikaans vliegtuig op te blazen met explosieven die in zijn schoenen waren verstopt. Amsterdam was een van de plaatsen die Reid tevoren bezocht.

Abu Allal zit in een wit gewaad op de grond van een grote, lege ruimte op de vierde verdieping van de Arrahmane moskee. Naast hem Abdel Jalil Sayfaoui, een kenner van de Tabligh-beweging uit Utrecht. Ze schenken thee en presenteren cashew- en pistache-nootjes. Uit de naastgelegen keuken komen etensgeuren. Deze donderdag wordt een maaltijd bereid, omdat vandaag na het middaggebed de wekelijkse bijeenkomst van Tabligh-aanhangers van buiten Amsterdam plaatsvindt. Bebaarde mannen in lange gewaden komen binnen, groeten vriendelijk, en gaan in een hoekje zitten lezen.

,,We hebben u uitgenodigd om te laten zien dat we niets te verbergen hebben'', zegt Abou Allal, die aankondigt ook voor de buurt een open dag te zullen houden. Daarna volgt een rondleiding in de moskee, van de gebedsruimten tot de wasgelegenheden en opbergruimtes. ,,Wij praten niet over politiek. Voor ons is het belangrijk dat mensen een relatie met Allah hebben, dat ze bij zichzelf beginnen'', zegt Sayfaoui. ,,Eén belangrijke regel luidt dat je met geweld niks oplost. Als je vuur blust met benzine, maak je het alleen maar erger. Zo heeft de profeet, vrede zij met hem, ook gehandeld.'' Ronselaars voor de jihad staan ze niet toe. ,,Maar je hebt natuurlijk geen honderd procent controle.''

Op donderdag na het middaggebed komen de Tabligh-aanhangers in de zaal naast de keuken samen voor een lezing over de zes `leefregels' uit de leer van de Tabligh die gaan over geloof, eerlijkheid en het helpen van de medemens. ,,Daar is niks geheimzinnigs aan, ze worden vertaald voor iedereen die ze bijwoont.'' En in het weekend gaan Tabligh-aanhangers op pad om verdwaalde schapen op het rechte pad te brengen: naar pleinen, koffiehuizen, gevangenissen. Dat werk is wel voorbehouden aan leden van de beweging die naar eigen schatting in Nederland zo'n twee- tot driehonderd aanhangers stelt. Ze geven toe dat de imam van de Arrahmane moskee de neiging had politiek in zijn preken te mengen. ,,Alsof je naar het nieuws luisterde'', vindt Sayfaoui. Abou Allal: ,,We hebben hem er zeker vijf keer op aangesproken.'' Tot het moment van de beruchte Nova-uitzending. ,,Ik heb hem toen ontslagen'', zegt Abou Allal.

Dat gebeurde overigens niet onmiddellijk. Abou Allal was op dat moment in een hevige machtsstrijd gewikkeld met zijn toenmalige penningmeester Abou Alanwar. Die is inmiddels door de rechter vanwege malversaties uit zijn functie ontheven. Volgens de advocaat van Abou Allal heeft Alanwar circa 37.000 euro verduisterd, een bedrag dat hij zal proberen terug te vorderen. Volgens Alanwar gaat het echter om een lening aan de moskee die hij heeft terugbetaald.

De groep `gematigde moslims' uit de Pijp die nu zijn hoofd eisen, is volgens Abou Allal door deze Alanwar opgehitst. Bovendien vertegenwoordigen ze helemaal niet de meerderheid van de moslims in de wijk. ,,In de Pijp wonen een kleine drieduizend moslims.'' aldus Abou Allal. Over de activiteiten voor de buurt die worden geëist doen ze laatdunkend: ,,Sommigen willen een slagerij, anderen een kapper, weer anderen een sportzaal'', zegt Abou Allal wijzend naar de basket aan de muur van de oude school-sporthal die nu vol ligt met losse kleden en vooral tijdens de Ramadan gebruikt wordt als zelfs de grote gebedsruimte te klein is geworden. ,,Ze hebben commerciële doelen.''

In de strijd om de zeggenschap over de moskee tussen Abou Allal en de oppositie zal veel draaien om de ontstaansgeschiedenis. De oppositie bestrijdt dat de Arahmane oorspronkelijk een moskee van Tabligh zou zijn geweest. De buurt zou het geld bijeen hebben gebracht en later zou de moskee in de invloedsfeer van de Tabligh zijn gekomen. In de statuten van moskee-stichting wordt niet van de Tabligh gerept. Maar volgens Abou Allal heeft zijn beweging de moskee wel degelijk aangekocht. Bij de oprichting in 1979 was de belangrijkste financier Saed Ben Nama, een Jemeniet uit Saoudi-Arabië. Voor de aankoop van het belendende perceel in de jaren tachtig, kwam een bedrag van 269.000 gulden van donateurs uit de Verenigde Arabische Emiraten en Quatar. Al die geldschieters waren volgens Abou Allal aanhangers van de Tabligh en stelden ook als voorwaarde dat de moskee hun regels zou naleven, hetgeen de stichting volgens hem nu ook doet. ,,Iedereen is welkom, maar de Tabligh bepaalt de regel die we moeten volgen.''