Luchtvaart fragiel op effectenbeurs

De luchtvaartsector staat volop in de belangstelling. Op de beurs wordt er druk gehandeld in KLM en Air France. Of dat wijsheid is, valt te bezien. ,,Op de lange termijn moet je nooit in luchtvaartaandelen zitten.''

Iedere sector heeft zijn cyclus. Het aandeel van het ene bedrijf schommelt mee op de olieprijzen, het andere bedrijf zegt weer last te hebben van de warme zomer.

Maar geen sector is zo fragiel en kwetsbaar als de luchtvaartsector. Uit het niets kan een vliegmaatschappij plots de passagiersaantallen zien kelderen en de winst zien vervagen. Niet alleen door de geijkte economische invloeden of de invloed van de cycli, maar ook door bijvoorbeeld een geheimzinnige nieuwe ziekte in Azië die zorgt voor lege toestellen op de routes naar het Verre Oosten. Of omdat het vliegverkeer met de Verenigde Staten dagenlang onmogelijk is nadat vliegtuigen zijn gebruikt als wapens door een groep terroristen.

De invloeden van buiten spelen, zeker de afgelopen jaren, een zeer grote rol. De luchtvaartbedrijven schieten mede daardoor van winst naar dikke verliezen en de koers-winstverhoudingen van de grote Europese vliegmaatschappijen zijn sinds medio jaren negentig gelijk gebleven, of zelfs gedaald.

Maar negatieve ontwikkelingen in de luchtvaart was niet waar beleggers de afgelopen weken aan dachten. Zij joegen de aandelen KLM en Air France op naar hoogtes die sinds vorig jaar niet meer waren bereikt. Het gonsde op de handelsvloeren want eindelijk zou KLM dan samengaan met een partner. Eindelijk. Na de mislukte fusie met Alitalia en de – zelfs verschillende malen – vastgelopen gesprekken met British Airways. De koers steeg sterk op de speculaties over de uitkomst van de gesprekken tussen de managers in Amstelveen en Parijs, ook al zou een kritische opstelling niet hebben misstaan na zoveel bijna fusies en de wetenschap dat British Airways door deskundigen over het algemeen wordt gezien als een betere partner voor het Nederlandse vlaggenschip.

In hoeverre beleggers lang kunnen genieten van de koerswinsten is de vraag want de maatschappijen zijn er nog niet uit en de Nederlandse overheid, een belangrijke aandeelhouder van KLM en zijn thuishaven Schiphol, kan op het laatste moment nog tegen spartelen. Bovendien heeft het aandeel KLM de neiging winsten snel weer in te leveren. ,,Op de korte-termijn kan een aandeel als dat van KLM heel rap stijgen'', zegt analist R. Brakenhoff van Kempen & Co met een verwijzing naar de koersstijging na de aanslagen van 11 september. Vlak na de aanslagen in New York en Washington daalde KLM naar 7 euro, terwijl in maart 2002 het fonds weer meer dan 30 euro waard was. Maar het aandeel kan ook heel rap weer dalen. ,,Voor de lange termijn moet je dan ook niet in luchtvaartaandelen zitten'', aldus Brakenhoff die een lange termijn op ongeveer een jaar stelt in het geval van de luchtvaart.

De koersgrafieken van grote maatschappijen als KLM, Air France en Alitalia, maar ook die van het Duitse Lufthansa geven een triest beeld van korte oplevingen in een over het algemeen dalende trend. De dalende curve is voor KLM ten minste even gestopt, en analist M. Bakker van Fortis verwacht ook niet dat de nationale vliegmaatschappij de weg naar beneden weer zal inzetten, ongeacht of de samenwerking met Air France nu doorgaat of niet. ,,Het neerwaartse risico voor KLM is beperkt, de bodem van de luchtvaartcyclus hebben we wel achter ons gelaten'', aldus Bakker. Volgens Brakenhoff kan KLM zelfs nog wat verder stijgen omdat de cijfers over het aantal vervoerde passagiers en ladingen een stijgende trend laten zien.

KLM maakte eerder dit jaar opnieuw een grote reorganisatie bekend die de kosten sterk moet gaan drukken, een operatie die investeerders over het algemeen aantrekt. Verder was de oorlog in Irak snel voorbij en lijkt de ziekte sars voorbij, alhoewel de directeuren van de vliegmaatschappijen afgelopen week geschrokken moeten zijn van het bericht dat er in Singapore een patiënt met sars werd gevonden. Voorlopig lijkt het bij deze ene geïnfecteerde te blijven.

Zolang de invloeden van buiten, zoals sars, een nieuwe oorlog in het Midden-Oosten of een grote terroristische aanslag, beperkt blijven kan de belegger zich richten om de luchtvaartbedrijven zelf. In het bijzonder de grote kostenbesparingen, de winstgevendheid van de bedrijven, mogelijke allianties en koers-winstverhoudingen zijn dan belangrijke maatstaven. De laatsten staan bij de meeste grote Europese maatschappijen op een laag niveau van rond de tien.

Wat er met de aandelen van gesprekspartners KLM en Air France zal gebeuren als de samenwerking doorgaat, durven de analisten niet te zeggen omdat dit volledig zal afhangen van de voorwaarden van de overeenkomst. ,,Als de deal niet doorgaat zal KLM niet onder de tien euro wegzakken'', denk Brakenhoff.

Bij het doorgaan van de transactie zijn er meer mogelijkheden, aldus Bakker. ,,Bij een samengaan met Air France zie ik nog wel enig stijgingspotentieel omdat er synergie zal zijn en er waarschijnlijk wel een premie zal worden betaald'', aldus Bakker. De analist voegt er aan toe dat de boekwaarde van KLM op zo'n 34 euro per aandeel ligt, een niveau dat de nationale trots voorlopig niet meer zal halen.