Kanttekeningen bij het proces-Milosevic

Ruim 250 getuigen heeft hoofdaanklager Carla Del Ponte van het Joegoslavië-tribunaal opgeroepen in het proces tegen Slobodan Milosevic. Eind van dit jaar moeten de VN-aanklagers hun zaak hebben afgerond en dan komt de verdachte aan het woord. In zaak IT-02-54 wordt, volgens programmamaker Jos de Putter, duidelijk dat Milosevic zich behalve tegen de formele aanklachten ook tegen de negatieve beeldvorming moet verdedigen. In deel één van het Tegenlicht-tweeluik `De zaak Milosevic' probeert De Putter het ontstane beeld te reconstrueren en signaleert hij dat er vaak sprake is van manipulatie.

Aan het begin van het Balkan-conflict, begin jaren negentig, wordt communicatie-expert Jim Harff door de tegenstanders van de Serviërs (Kroaten en Bosniërs) ingehuurd om de Amerikaanse publieke opinie beïnvloeden. ,,We hadden een educatieve rol om uit te leggen waar de repressie plaatsvond'', aldus Harff. Het beeld was in die periode dat van uitgemergelde lijven achter een hek van prikkeldraad in een kamp in Bosnië. De wereld werd door deze beelden, die associaties opriepen met de concentratiekampen in Nazi-Duitsland, ,,wakker geschud'', constateert Harff.

Deze beelden en het begrip `etnische zuivering' droegen in belangrijke mate bij aan de oprichting van het VN-hof in 1993. Maar het beeld van het concentratiekamp was gemanipuleerd, zo blijkt uit deel één van het tweeluik. Het betrof geen concentratiekamp, maar een vluchtelingenkamp in Bosnië. Het terrein was vrij toegankelijk en was slechts voor een klein gedeelte begrensd door een hek met prikkeldraad. Maar de wereld was `wakker geschud'.

In deel twee van het zeer goed gedocumenteerde tweeluik wordt duidelijk dat de aanklagers van het VN-tribunaal over vergaande bevoegdheden beschikken als het gaat om het afnemen van getuigenverklaringen. Zo kan de anonieme getuige K2 rekenen op levenslange bescherming van het VN-hof, terwijl hij verdacht wordt van betrokkenheid bij de moord op de beruchte Servische militieleider Arkan. Niet iedere getuige is gevoelig voor het aanbod van immuniteit. Kapitein Dragan Vasiljkovic vertelt hoe hij door het tribunaal is benaderd om een getuigeverklaring af te leggen. Vasiljkovic, beter bekend als `kapitein Dragan', leidde het Servische verzet in Kroatië tegen het bewind van de Kroatische leider Tudjman. Hij maakt geen gebruik van de beschermende maatregelen die door het VN-hof worden aangeboden. Wie geeft hun het recht, zo vraagt hij zich af, om oorlogsmisdadigers te beschermen?

VPRO Tegenlicht: De zaak Milosevic. Deel één: zondag, Nederland 3, 20.55-21.50u. Deel twee: zondag 28 sept.