De buren missen hun uitzicht

De druiven waren net geoogst, toen de drie mannen kwamen. Ze maakten een gat in het hek schuin tegenover ons in de straat. Ze rooiden de olijfbomen, groeven een sleuf langs de grens van het perceel, en timmerden een bekisting. Er kwam een cementwagen. Binnen een week was het lieflijk stukje boomgaard ingeklemd tussen twee betonnen muren, elk honderd meter lang en 1,80 meter hoog. Aan de straatzijde verschenen struiken die het zicht moesten ontnemen.

Ze groetten nooit. Ze keken schichtig en verdwenen achter hun barricade, alwaar ze met een graafmachine een diep gat groeven. Weer kwam de cementwagen. Twee maanden later was de kelderverdieping en de begane grond van een gigantisch pand een feit. Toen bleef het stil. De groene heg langs de straatzijde verdorde deze zomer langzaam en bestaat nu louter nog uit dode staken. Nog eenmaal kwam iemand met een tuinslang. Maar die had duidelijk meer verstand van beton dan van planten. Uiteindelijk verscheen er een papieren bekendmaking op het betonnen staketsel. Sequestrato: in beslag genomen.

De buurt spreekt er schande van. De buren verloren hun uitzicht op Rome. Anderen waren bedreigd door de bouwers. Want wee degene die melding zou maken van de illegale werkzaamheden.

Paradoxaal genoeg lijkt het ingrijpen van de politie nu een geschenk uit de hemel voor onze nog onzichtbare en schichtige, maar wel zeker toekomstige straatgenoten. Dankzij de datum op het proces-verbaal kunnen zij aantonen dat ze net op tijd zijn begonnen met de illegale bouw om nog gebruik te maken van het generaal pardon, waarover komende week wordt beslist door de regering.

Toeval of niet, de illegale werkzaamheden in onze straat begonnen direct nadat de regering voor het eerst sprak van een algemeen pardon voor wie illegaal een huis heeft gebouwd. Niet alleen in onze straat, maar overal in Italië is op landbouwgrond of in natuurgebieden op grote schaal stiekem beton gestort. Opeens adverteerden makelaars met olijfboomgaarden die ,,een prachtig uitzicht'' boden. Beperkte het illegaal bouwen zich de laatste jaren in Rome tot erkers, bijkeukens en het overdekken van veranda's, nu verrezen op historische panden nieuwe penthouses en werd overal weer groen landbouwterrein geconsumeerd, waarbij het plaatsen van een bamboeafzetting straks mogelijk al genoeg kan zijn om de bestemming bouwgrond te verwerven.

Dezer dagen beslist de regering naar alle waarschijnlijkheid definitief wie tegen een boete van 150 euro per vierkante meter zijn illegaal gebouwde huis kan legaliseren. Minister Giulio Tremonti van Financiën hoopt zo eenmalig drie miljard euro te incasseren, een bedrag dat hij hard nodig heeft om de bezuiniging van 16 miljard voor 2004 te realiseren. Misschien dat hij dan het begrotingstekort in 2004 nog net onder de door de EU verlangde 3 procent kan houden.

Al twee keer eerder besloot een Italiaanse regering tot een generaal pardon voor illegaal bouwen. De laatste keer gebeurde dat in 1994, toen Berlusconi een half jaar premier was, daarvoor in 1984. Experts hebben berekend dat een generaal pardon dat 5 miljard zou opleveren, uiteindelijk 9 miljard kost aan aanleg van wegen, bekabeling, riolering en andere voorzieningen. Deze rekening krijgen de steden, provincies en regio's de komende jaren gepresenteerd. Steden als Rome, Turijn en Genua hebben zich dan ook al tegen de maatregel uitgesproken.

Ook de milieubeweging en linkse partijen zijn tegen, omdat veel van de stiekem gebouwde huizen de mooiste plekjes vernielen. Zoals op Sicilië, waar de minister voor Regionalisering ervan wordt verdacht illegaal een paleisje te hebben gebouwd aan een van de mooiste kusten.

Gemiddeld wordt al jarenlang 10 tot 15 procent van de huizen in Italië illegaal gebouwd. Maar in 1994, het jaar van het vorige generaal pardon, waren dat er ineens 83.000 (35 procent). Voor 2003 verwacht men opnieuw een hoog percentage. ,,De regering lokt uit tot illegaal gedrag'', aldus de wethouder van Publieke Werken in Rome, Giancarlo D'Alessandro.

Ook in onze straat herhaalt de geschiedenis zich. Vrijwel alle huizen waren ooit illegaal. Ik persoonlijk profiteer ook indirect van het generaal pardon van 1984. Een jaar daarvoor rooide mijn eigen huisbaas zijn wijngaard. Ook hij liet stiekem mannen komen, stortte beton en bouwde zonder overleg met de buren die hij het uitzicht op Rome ontnam. De staat haalde 2,5 miljard euro binnen, dankzij de boetes die men moest betalen om de huizen te legaliseren. De huisbaas had uiteindelijk een prachtwoning voor zijn zoon en dochter, maar die wilden er niet in, omdat ze niet zo dicht bij hem wilden wonen. Tot op de dag van vandaag spreekt hij niet met onze buren. De buurvrouw weigert zelfs bij ons op bezoek te komen, omdat ze hem niet tegen het lijf wenst te lopen.