Darwin vergat te verwijzen

Charles Darwin was slordig met bronnen. ``Darwin wilde graag een pionier zijn, en verzuimde om die reden zijn voorgangers credits te geven'', schrijft bioloog Gerhard Cadée van het Koninklijke Nederlands Instituut voor het Onderzoek der Zee (NIOZ) in het blad Ichnos. Cadée, zelf groot liefhebber van Darwin, valt zijn idool aan op het feit dat die nooit melding heeft gemaakt van het werk van Gilbert White, terwijl hij er zeer waarschijnlijk wel ideeën aan heeft ontleend. White beschreef in zijn beroemde standaardwerk The Natural History of Selborne (1793) als eerste de invloed van regenwormen op de bodem. In de bibliotheek van Darwin zijn na zijn dood twee exemplaren van dit boek gevonden. Maar in zijn `wormenboek' The formation of vegetable mould, through the action of worms (1881) verwijst de vader van de evolutietheorie niet naar White, afgezien van een korte melding dat ook White wel wist dat wormen 's nachts uit hun holen kruipen (een bewijs dat hij op de hoogte was van het werk van zijn voorganger).

Cadée: ``Eerder werd dit afgedaan als een onoplettendheid of een vergissing van Darwin. Maar hij moet het met opzet `vergeten' zijn. Het is een grote blamage voor iemand met zo'n grote wetenschappelijke statuur. Ik kan niet begrijpen waarom hij dat gedaan heeft. Met een verwijzing naar anderen zou zijn werk er niet minder om geworden zijn. Hij is voor mij nu wel een klein beetje van zijn voetstuk gevallen. De experimentele methodes die Darwin ontwikkelde om de invloed van wormen op de bodem te onderzoeken, heb ik zelf nog gebruikt in mijn onderzoek naar wadpieren.''

Biohistoricus Bert Theunissen uit Utrecht vindt het overigens ``helemaal geen doodzonde'' dat Darwin White niet uitgebreid heeft genoemd. ``Verwijzen was in die tijd nog niet zo'n ritueel in de wetenschap'', zegt Theunissen. ``Darwin heeft juist veel verwezen, met name naar personen met wie hij van mening verschilde. Het boek van White lag in die tijd bij iedereen op het bureau. Ik denk dat Darwin het niet de moeite vond daarnaar te verwijzen.''