Verzoenende geluiden

In New York is deze week de 58ste Algemene Vergadering van de Verenigde Naties formeel begonnen. Op de agenda staat een keur aan controversiële onderwerpen. De belangrijkste zijn Irak en het vredesproces in het Midden-Oosten, thema's die op een doorbraak wachten; op een gebaar van internationaal leiderschap waarmee de wereld weer even vooruit kan. Tussen beide onderwerpen is een samenhang die een ingreep des te noodzakelijker maakt. De chaos in Irak belast de pogingen om Israëliërs en Palestijnen nader tot elkaar te brengen. Omgekeerd vermindert de huidige polarisatie tussen die twee volkeren de kansen op betrokkenheid van de Arabische staten bij de pacificatie van Irak. De Verenigde Naties, door Amerika in Irak aanvankelijk op een zijtoneel geplaatst, maken kans om in dit land weer een hoofdrol te krijgen. Maar de onderhandelingen over een VN-resolutie die dat mogelijk maakt boeken weinig vooruitgang. De vijf permanente leden van de Veiligheidsraad hebben hun oude stellingen weer ingenomen. Hun handjedrukken over de invloed van de VN in Irak is ontaard in een schimmenspel. Het is helaas al eens eerder vertoond.

Ter gelegenheid van de VN-jaarvergadering komen volgende week tientallen staatshoofden en regeringsleiders voor hun jaarlijkse ontmoeting naar New York. De elegante vrijblijvendheid die bij deze gebeurtenis wel voorkomt kan dit keer achterwege blijven. Daar is de situatie te ernstig voor. De tijd is rijp voor een nieuwe impuls, in ieder geval wat Irak betreft. Deze is alleen af te dwingen als de politieke wil daartoe in voldoende mate bij de belangrijkste leiders aanwezig is. De Duits-Frans-Britse top, morgen in Berlijn, biedt een uitgelezen kans om een beetje eenheid te smeden. Bondskanselier Gerhard Schröder, president Jacques Chirac en premier Tony Blair zullen hun geschillen over Irak zeker niet helemaal kunnen bijleggen, maar ze kunnen wel een poging doen om de patstelling over Irak te doorbreken.

Schröder heeft begrepen dat hij een gebaar moet maken. Hij is aan een vriendschapsmissie begonnen. Bij verschillende gelegenheden liet hij deze week verzoenende geluiden richting Washington horen. Verheugend is dat hij een aantal concrete voorstellen doet om de vastgelopen Amerikanen in Irak te helpen. Dit is een heel ander Duits geluid dan voorheen, toen anti-Amerikaanse sentimenten meespeelden. Een gesprek tussen Schröder en Bush, te houden in de marge van de VN-jaarvergadering, kan nu zakelijk van toon zijn en hoeft niet meer zo ijzig te zijn als hun ontmoeting in Evian, begin juni. Voor de Amerikanen telt echter de hardware. Uiteindelijk draait alles bij de wederopbouw van Irak om een internationale troepenmacht; om een dure, politiek en militair riskante operatie waarvan het succes allerminst is gegarandeerd. Schröder gaat vandaag in een artikel in The New York Times uitvoerig in op de Duitse militaire inspanningen in Afghanistan. Daar ligt de sleutel voor consensus over een aanpak voor Irak. Wat is er tegen om, à la Afghanistan, de NAVO onder het vaandel van de VN richting Bagdad te sturen?