Majakovski's grillige taal wordt rock

Help! Het hart van de dichter vat vlam, zijn schroeiende woorden komen over zijn lippen zoals ,,naakte snollen uit een brandend bordeel'' springen. Koortsachtig schrijft hij zijn gedichten, de wereld is hem te klein. De Nederlandse rockband Susies Haarlok en het Vlaamse gezelschap De Onderneming brengen beide een hommage aan de Russische futuristische en avant garde-dichter Vladimir Majakovski, die in 1930 op jonge leeftijd zelfmoord pleegde.

De teksten uit de bundel Een wolk in broek, vertaald door Marko Fondse, vormen de kern van beide versies. Majakovski's stijl is die van het grillige, grimmige taalgebruik, van onberedeneerde beelden en woeste vergelijkingen.

De rockgroep Susies Haarlok laat zich inspireren door het taalgeweld. Zij vertalen dat met hun stemmen, jankende gitaren en bezeten drumbeats. Susies Haarlok maakt van Majakovski een soort Iggy Pop. De musici kleden zich in Malevitsj-achtige kostuums en vertellen over Majakovski's getourmenteerde leven met behulp van gefiguurzaagde objecten. Hoe verder we verwijderd raken van de letterlijke tekst, des te hoger is, paradoxaal genoeg, het Majakovski-gehalte. Een verliefde hartenklop staat gelijk aan een snerpende gitaarsolo.

Heel anders gaat De Onderneming te werk in de voorstelling Ça Va. Hun Majakovski, gestoken in strak wit pak, is het toonbeeld van de zichzelf kwellende dichter. Hij vecht tegen zijn verliefdheid, zoekt twist met Boris Pasternak en geniet op larmoyante wijze van zijn miskenning. We krijgen het beeld van een eenzame dichtersziel, die zijn poëzie in dienst stelt van communistische idealen. Het vreemde is dat de vier spelers ons een abstracter beeld bieden van Majakovksi dan Susies Haarlok. Met koel spel geven de Vlamingen een heel `vertoog' over fictie en werkelijkheid. Met Majakovksi heeft dat weinig te maken, eerder met de obsessies van de spelers. Zo onbrandt actrice Carly Wys zonder aanleiding in een warrige artistieke crisis.

Vele jaren geleden speelde Han Römer bij toneelgroep Baal ook Een wolk in broek. Hij probeerde toen de tekst te transformeren naar het toneelspel, zijn aanpak was getrouw. Nu is die nauwgezetheid ondenkbaar. Tekst en persoon van Majakovski zijn zowel voor De Onderneming als voor Susies Haarlok slechts de aanleiding voor hun hoogstpersoonlijke werkwijze; garagerock naast theater dat artistieke wanhoop uitdrukt. In de figuur van Majakovski kan het met gemak geprojecteerd worden. De schittering van zijn barokke taal komt voort uit een onstuimig gemoed; dat laatste is voor toneelspelers en rockers een prachtige aanleiding om zich tot in de hoogste registers te buiten te gaan.

Voorstellingen: Majakovski? Majakovski! door Susies Haarlok. Gezien: 5/9 Frascati, Amsterdam. Tournee t/m 31/10.Inl.: www.susieshaarlok.nl. Ça Va naar Majakovski door De Onderneming. Gezien: 16/9 De Balie, Amsterdam. Tournee t/m 29/10. Inl. www.deonderneming.be